1 · 六个六的教导
mn148:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻。
mn148:1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
有一次,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。
mn148:1.4
“bhikkhavo”ti.
“比丘们!”
mn148:2.1
“dhammaṁ vo, bhikkhave, desessāmi ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsessāmi, yadidaṁ—
“比丘们,我将为你们说初善、中善、后善,有义、有文的法;我将阐明完全圆满清净的梵行,也就是——
mn148:2.3
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
你们谛听,善作意,我将说。”
2 · 六种感知能力
mn148:4.2
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
这是已经说过的。这样说指的是什么?
mn148:4.3
Cakkhāyatanaṁ, sotāyatanaṁ, ghānāyatanaṁ, jivhāyatanaṁ, kāyāyatanaṁ, manāyatanaṁ.
眼处、耳处、鼻处、舌处、身处、意处。
mn148:4.5
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
所说的这句话,指的就是这些。
mn148:4.6
Idaṁ paṭhamaṁ chakkaṁ.
这是第一个六。
3 · 六种感知对象
mn148:5.2
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
这是已经说过的。这样说指的是什么?
mn148:5.3
Rūpāyatanaṁ, saddāyatanaṁ, gandhāyatanaṁ, rasāyatanaṁ, phoṭṭhabbāyatanaṁ, dhammāyatanaṁ.
mn148:5.5
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
所说的这句话,指的就是这些。
mn148:5.6
Idaṁ dutiyaṁ chakkaṁ.
这是第二个六。
4 · 六类感知
mn148:6.1
‘Cha viññāṇakāyā veditabbā’ti—
“应知六识身”——
mn148:6.2
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
这是已经说过的。这样说指的是什么?
mn148:6.9
‘Cha viññāṇakāyā veditabbā’ti—
“应知六识身”——
mn148:6.10
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
所说的这句话,指的就是这些。
mn148:6.11
Idaṁ tatiyaṁ chakkaṁ.
这是第三个六。
5 · 六类接触
mn148:7.1
‘Cha phassakāyā veditabbā’ti—
“应知六触身”——
mn148:7.2
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
这是已经说过的。这样说指的是什么?
mn148:7.3
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
缘于眼与色,生起眼识,三者的会合为触。
mn148:7.4
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
缘于耳与声,生起耳识,三者的会合为触。
mn148:7.5
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
缘于鼻与香,生起鼻识,三者的会合为触。
mn148:7.6
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
缘于舌与味,生起舌识,三者的会合为触。
mn148:7.7
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso;
缘于身与所触,生起身识,三者的会合为触。
mn148:7.8
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso.
缘于意与法,生起意识,三者的会合为触。
mn148:7.9
‘Cha phassakāyā veditabbā’ti—
“应知六触身”——
mn148:7.10
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
所说的这句话,指的就是这些。
mn148:7.11
Idaṁ catutthaṁ chakkaṁ.
这是第四个六。
6 · 六类感受
mn148:8.2
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
这是已经说过的。这样说指的是什么?
mn148:8.3
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
缘于眼与色,生起眼识,三者的会合为触,以触为缘而有受。
mn148:8.4
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
缘于耳与声,生起耳识,三者的会合为触,以触为缘而有受。
mn148:8.5
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
缘于鼻与香,生起鼻识,三者的会合为触,以触为缘而有受。
mn148:8.6
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
缘于舌与味,生起舌识,三者的会合为触,以触为缘而有受。
mn148:8.7
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā;
缘于身与所触,生起身识,三者的会合为触,以触为缘而有受。
mn148:8.8
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā.
缘于意与法,生起意识,三者的会合为触,以触为缘而有受。
mn148:8.10
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
所说的这句话,指的就是这些。
mn148:8.11
Idaṁ pañcamaṁ chakkaṁ.
这是第五个六。
7 · 六类内心的渴求
mn148:9.2
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
这是已经说过的。这样说指的是什么?
mn148:9.3
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā;
mn148:9.8
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā.
mn148:9.10
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
所说的这句话,指的就是这些。
“应当了解六类内心的渴求”,指的是什么?
依于视觉和形状、颜色,生起对形状、颜色的感知;这三者相遇,就是接触;依于接触,生起感受;依于感受,生起内心的渴求。
依于听觉和声音,生起对声音的感知。后续依同样次序说明。〔底本中略。〕
依于嗅觉和气味,生起对气味的感知。后续依同样次序说明。〔底本中略。〕
依于味觉和味道,生起对味道的感知。后续依同样次序说明。〔底本中略。〕
依于触觉和身体可以触知的对象,生起对触觉对象的感知。后续依同样次序说明。〔底本中略。〕
依于心的感知能力和心所认识的对象,生起对心所认识的对象的感知;这三者相遇,就是接触;依于接触,生起感受;依于感受,生起内心的渴求。
所说的六类内心的渴求就是这些。这是第六组。
8 · 视觉是不是本体?
mn148:10.3
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:10.4
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
9 · 形状、颜色是不是本体?
mn148:10.9
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:10.10
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
10 · 对形状、颜色的感知是不是本体?
mn148:10.15
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:10.16
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
11 · 视觉接触是不是本体?
mn148:10.21
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:10.22
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
12 · 感受是不是本体?
mn148:10.27
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:10.28
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
13 · 内心的渴求是不是本体?
mn148:10.33
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:10.34
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
14 · 听觉、嗅觉、味觉与触觉
mn148:11.1
‘Sotaṁ attā’ti yo vadeyya …pe…
若有人说“耳是本体”……〔底本中略〕
mn148:11.2
‘ghānaṁ attā’ti yo vadeyya …pe…
若有人说“鼻是本体”……〔底本中略〕
mn148:11.3
‘jivhā attā’ti yo vadeyya …pe…
若有人说“舌是本体”……〔底本中略〕
mn148:11.4
‘kāyo attā’ti yo vadeyya …pe…
若有人说“身是本体”……〔底本中略〕
15 · 心的感知能力是不是本体?
mn148:11.7
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:11.8
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
16 · 心所认识的对象是不是本体?
mn148:12.3
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:12.4
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
17 · 对心所认识的对象的感知是不是本体?
mn148:13.3
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:13.4
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
18 · 心对对象的接触是不是本体?
mn148:14.3
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:14.4
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
19 · 感受是不是本体?
mn148:15.3
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:15.4
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
20 · 内心的渴求是不是本体?
mn148:15.9
Yassa kho pana uppādopi vayopi paññāyati, ‘attā me uppajjati ca veti cā’ti iccassa evamāgataṁ hoti.
mn148:15.10
Tasmā taṁ na upapajjati:
因此,这不能成立:
21 · 导向有身生起的做法
mn148:16.2
cakkhuṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
他看待眼:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
mn148:17-21.1
rūpe ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
他看待色:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
mn148:17-21.2
cakkhuviññāṇaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
他看待眼识:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
mn148:17-21.3
cakkhusamphassaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
他看待眼触:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
mn148:17-21.4
vedanaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati;
他看待受:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
mn148:17-21.6
sotaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati …pe…
他看待耳:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”……〔底本中略〕
mn148:17-21.7
ghānaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati …pe…
他看待鼻:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”……〔底本中略〕
mn148:17-21.8
jivhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati …pe…
他看待舌:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”……〔底本中略〕
mn148:17-21.9
kāyaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati …pe…
他看待身:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”……〔底本中略〕
mn148:17-21.10
manaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, dhamme ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, manoviññāṇaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, manosamphassaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, vedanaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati, taṇhaṁ ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassati.
他看待意:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”他看待法:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”他看待意识:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”他看待意触:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”他看待受:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”他看待渴爱:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
比丘们,下面这种做法,会导向有身的生起,也就是把身心经验执取为“我的、我、我的本体”:
看待视觉时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待形状、颜色时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待对形状、颜色的感知时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待视觉接触时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待感受时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待内心的渴求时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
对听觉也这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”〔底本略去这一组的其余项目。〕
对嗅觉也这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”〔底本略去这一组的其余项目。〕
对味觉也这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”〔底本略去这一组的其余项目。〕
对触觉也这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”〔底本略去这一组的其余项目。〕
看待心的感知能力时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待心所认识的对象时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待对心所认识的对象的感知时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待心对对象的接触时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待感受时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
看待内心的渴求时,他这样看:“这是我的,这就是我,这是我的本体。”
22 · 导向有身止息的做法
mn148:22.2
cakkhuṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.1
Rūpe ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.2
Cakkhuviññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.3
Cakkhusamphassaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.4
Vedanaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.5
Taṇhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.6
Sotaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
mn148:23-27.7
ghānaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
mn148:23-27.8
jivhaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
mn148:23-27.9
kāyaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati …pe…
mn148:23-27.10
manaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.11
Dhamme ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.12
Manoviññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.13
Manosamphassaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
mn148:23-27.14
Vedanaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassati.
比丘们,下面这种做法,会导向有身的止息:
看待视觉时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待形状、颜色时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待对形状、颜色的感知时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待视觉接触时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待感受时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待内心的渴求时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
对听觉也这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”〔底本略去这一组的其余项目。〕
对嗅觉也这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”〔底本略去这一组的其余项目。〕
对味觉也这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”〔底本略去这一组的其余项目。〕
对触觉也这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”〔底本略去这一组的其余项目。〕
看待心的感知能力时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待心所认识的对象时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待对心所认识的对象的感知时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待心对对象的接触时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待感受时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
看待内心的渴求时,他这样看:“这不属于我,这不是我,这不是我的本体。”
23 · 从视觉看苦迫怎样延续
mn148:28.1
Cakkhuñca, bhikkhave, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā.
比丘们,缘于眼与色,生起眼识,三者的会合为触,以触为缘,生起所感受的:或乐、或苦、或不苦不乐。
mn148:28.2
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
当乐受触及时,他欢喜、欢迎,执著而住。
mn148:28.4
Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.
当苦受触及时,他忧愁、疲苦、悲叹,捶胸哭泣,陷入迷惑。
mn148:28.6
Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.
mn148:28.8
So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṁ appahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṁ appaṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṁ asamūhanitvā avijjaṁ appahāya vijjaṁ anuppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
比丘们,他未断除乐受中的贪随眠,未排除苦受中的瞋随眠,未根除不苦不乐受中的无明随眠,未断除无明,未生起明,却将在现法中成为苦的终结者——没有这样的可能。
比丘们,依于视觉和形状、颜色,生起对形状、颜色的感知;这三者相遇,就是接触。依于接触,生起舒服、不舒服,或既不痛苦也不愉快的感受。
当舒服的感受出现时,他因它而欣喜,欢迎它,并且执著不放。贪恋的潜在倾向就潜伏在他心中。
当不舒服的感受出现时,他忧愁、困苦、悲叹,捶胸哭泣,陷入迷惑。敌意与抗拒的潜在倾向就潜伏在他心中。
当既不痛苦也不愉快的感受出现时,他没有清楚知道这种感受的实际情形:它怎样生起、怎样消逝,带来什么满足、什么危险和困扰,以及摆脱它的出路。看不清感受实情的潜在倾向,就潜伏在他心中。
比丘们,舒服的感受中的贪恋倾向还没有断除,
不舒服的感受中的敌意与抗拒倾向还没有排除,
既不痛苦也不愉快的感受中看不清实情的倾向还没有根除,
对苦迫、苦迫的生起、苦迫的止息,以及通向止息的道路还看不清楚,这种无明还没有断除,明了还没有生起,
却想在今生终结苦迫,这是不可能的。
24 · 其余四种感官的相同过程
mn148:29-33.1
Sotañca, bhikkhave, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe…
比丘们,缘于耳与声,生起耳识……〔底本中略〕
mn148:29-33.2
ghānañca, bhikkhave, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ …pe…
比丘们,缘于鼻与香,生起鼻识……〔底本中略〕
mn148:29-33.3
jivhañca, bhikkhave, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ …pe…
比丘们,缘于舌与味,生起舌识……〔底本中略〕
mn148:29-33.4
kāyañca, bhikkhave, paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ …pe…
比丘们,缘于身与所触,生起身识……〔底本中略〕
25 · 从心对对象的接触看苦迫怎样延续
mn148:29-33.5
manañca, bhikkhave, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā.
比丘们,缘于意与法,生起意识,三者的会合为触,以触为缘,生起所感受的:或乐、或苦、或不苦不乐。
mn148:29-33.6
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati.
当乐受触及时,他欢喜、欢迎,执著而住。
mn148:29-33.8
Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjati.
当苦受触及时,他忧愁、疲苦、悲叹,捶胸哭泣,陷入迷惑。
mn148:29-33.10
Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.
mn148:29-33.12
So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṁ appahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṁ appaṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṁ asamūhanitvā avijjaṁ appahāya vijjaṁ anuppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
比丘们,他未断除乐受中的贪随眠,未排除苦受中的瞋随眠,未根除不苦不乐受中的无明随眠,未断除无明,未生起明,却将在现法中成为苦的终结者——没有这样的可能。
比丘们,依于心的感知能力和心所认识的对象,生起对心所认识的对象的感知;这三者相遇,就是接触。依于接触,生起舒服、不舒服,或既不痛苦也不愉快的感受。
当舒服的感受出现时,他因它而欣喜,欢迎它,并且执著不放。贪恋的潜在倾向就潜伏在他心中。
当不舒服的感受出现时,他忧愁、困苦、悲叹,捶胸哭泣,陷入迷惑。敌意与抗拒的潜在倾向就潜伏在他心中。
当既不痛苦也不愉快的感受出现时,他没有清楚知道这种感受的实际情形:它怎样生起、怎样消逝,带来什么满足、什么危险和困扰,以及摆脱它的出路。看不清感受实情的潜在倾向,就潜伏在他心中。
比丘们,舒服的感受中的贪恋倾向还没有断除,
不舒服的感受中的敌意与抗拒倾向还没有排除,
既不痛苦也不愉快的感受中看不清实情的倾向还没有根除,
无明还没有断除、明了还没有生起,
却想在今生终结苦迫,这是不可能的。
26 · 从视觉看终结苦迫的可能
mn148:34.1
Cakkhuñca, bhikkhave, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā.
比丘们,缘于眼与色,生起眼识,三者的会合为触,以触为缘,生起所感受的:或乐、或苦、或不苦不乐。
mn148:34.2
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
当乐受触及时,他不欢喜、不欢迎,不执著而住。
mn148:34.4
Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati.
当苦受触及时,他不忧愁、不疲苦、不悲叹,不捶胸哭泣,不陷入迷惑。
mn148:34.6
Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti.
mn148:34.8
So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṁ pahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṁ paṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṁ samūhanitvā avijjaṁ pahāya vijjaṁ uppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
比丘们,他断除乐受中的贪随眠,排除苦受中的瞋随眠,根除不苦不乐受中的无明随眠,断除无明,生起明,将在现法中成为苦的终结者——有这样的可能。
比丘们,依于视觉和形状、颜色,生起对形状、颜色的感知;这三者相遇,就是接触。依于接触,生起舒服、不舒服,或既不痛苦也不愉快的感受。
当舒服的感受出现时,他不因它而欣喜迎合,也不执著不放,贪恋的潜在倾向就不再潜伏在他心中。
当不舒服的感受出现时,他不忧愁,不困苦,不悲叹,不捶胸哭泣,也不陷入迷惑;敌意与抗拒的潜在倾向就不再潜伏在他心中。
当既不痛苦也不愉快的感受出现时,他清楚知道这种感受的实际情形:它怎样生起、怎样消逝,带来什么满足、什么危险和困扰,以及摆脱它的出路。看不清感受实情的潜在倾向,就不再潜伏在他心中。
比丘们,断除舒服的感受中的贪恋倾向,
排除不舒服的感受中的敌意与抗拒倾向,
根除既不痛苦也不愉快的感受中看不清实情的倾向,
断除无明、使明了生起,
这样的人有可能在今生终结苦迫。
27 · 其余四种感官的相同过程
28 · 从心对对象的接触看终结苦迫的可能
mn148:39.1
“Manañca, bhikkhave, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā.
比丘们,缘于意与法,生起意识,三者的会合为触,以触为缘,生起所感受的:或乐、或苦、或不苦不乐。
mn148:39.2
So sukhāya vedanāya phuṭṭho samāno nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati.
当乐受触及时,他不欢喜、不欢迎,不执著而住。
mn148:39.4
Dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno na socati na kilamati na paridevati na urattāḷiṁ kandati na sammohaṁ āpajjati.
当苦受触及时,他不忧愁、不疲苦、不悲叹,不捶胸哭泣,不陷入迷惑。
mn148:39.6
Adukkhamasukhāya vedanāya phuṭṭho samāno tassā vedanāya samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti.
mn148:39.8
So vata, bhikkhave, sukhāya vedanāya rāgānusayaṁ pahāya dukkhāya vedanāya paṭighānusayaṁ paṭivinodetvā adukkhamasukhāya vedanāya avijjānusayaṁ samūhanitvā avijjaṁ pahāya vijjaṁ uppādetvā diṭṭheva dhamme dukkhassantakaro bhavissatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
比丘们,他断除乐受中的贪随眠,排除苦受中的瞋随眠,根除不苦不乐受中的无明随眠,断除无明,生起明,将在现法中成为苦的终结者——有这样的可能。
比丘们,依于心的感知能力和心所认识的对象,生起对心所认识的对象的感知;这三者相遇,就是接触。依于接触,生起舒服、不舒服,或既不痛苦也不愉快的感受。
当舒服的感受出现时,他不因它而欣喜迎合,也不执著不放,贪恋的潜在倾向就不再潜伏在他心中。
当不舒服的感受出现时,他不忧愁,不困苦,不悲叹,不捶胸哭泣,也不陷入迷惑;敌意与抗拒的潜在倾向就不再潜伏在他心中。
当既不痛苦也不愉快的感受出现时,他清楚知道这种感受的实际情形:它怎样生起、怎样消逝,带来什么满足、什么危险和困扰,以及摆脱它的出路。看不清感受实情的潜在倾向,就不再潜伏在他心中。
比丘们,断除舒服的感受中的贪恋倾向,
排除不舒服的感受中的敌意与抗拒倾向,
根除既不痛苦也不愉快的感受中看不清实情的倾向,
断除无明、使明了生起,
这样的人有可能在今生终结苦迫。
29 · 看清、离染与解脱
mn148:40.1
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmiṁ nibbindati, rūpesu nibbindati, cakkhuviññāṇe nibbindati, cakkhusamphasse nibbindati, vedanāya nibbindati, taṇhāya nibbindati.
mn148:41.5
manasmiṁ nibbindati, dhammesu nibbindati, manoviññāṇe nibbindati, manosamphasse nibbindati, vedanāya nibbindati, taṇhāya nibbindati.
mn148:41.6
Nibbindaṁ virajjati, virāgā vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
mn148:41.7
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
mn148:41.8
Idamavoca bhagavā.
世尊说了这些。
mn148:41.9
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
那些比丘欢喜,随喜世尊所说。
mn148:41.10
Imasmiṁ kho pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne saṭṭhimattānaṁ bhikkhūnaṁ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṁsūti.
这番解说正在宣说时,约六十位比丘不执取,心从诸漏解脱。(证得四果,即阿罗汉果)
比丘们,依圣者的指导修学、受过教导的弟子这样看清后,就不再迷恋视觉、形状和颜色、对形状颜色的感知、视觉接触、感受,以及内心的渴求。
他也不再迷恋听觉与声音。〔底本省略这一组其余项目的相同句式。〕
他也不再迷恋嗅觉与气味。〔底本省略这一组其余项目的相同句式。〕
他也不再迷恋味觉与味道。〔底本省略这一组其余项目的相同句式。〕
他也不再迷恋触觉与身体可以触知的对象。〔底本省略这一组其余项目的相同句式。〕
他不再迷恋心的感知能力、心所认识的对象、对这些对象的感知、心对对象的接触、感受,以及内心的渴求。
不再迷恋,心便不再染著;不再染著,便从束缚中解脱。解脱时,他亲自知道自己已经解脱。
他清楚知道:“再生已经结束,清净的修行道路已经走完,应当完成的修行已经完成,此后不再有新的生存与再生。”(证得四果,即阿罗汉果)
佛陀说了这些,比丘们欢喜地接受了。就在这番解说进行时,约六十位比丘不再执取,心从各种染污中解脱。(证得四果,即阿罗汉果)