1 · 世尊在大林独处
mn18:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
我是这样听说的:
mn18:2.1
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṁ piṇḍāya pāvisi.
那时,世尊在上午穿好下衣,拿了钵和外衣,进入迦毗罗卫城托钵。
mn18:2.2
Kapilavatthusmiṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṁ tenupasaṅkami divāvihārāya.
在迦毗罗卫城托钵,饭后从托钵返回,他前往大林作日间住处。
mn18:2.3
Mahāvanaṁ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṁ nisīdi.
进入大林后,他在一棵小木橘树下坐着,度过日间。
2 · 执杖询问世尊的主张
mn18:3.1
Daṇḍapāṇipi kho sakko jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṁ tenupasaṅkami.
释迦族人执杖也在步行游逛,来到大林。
mn18:3.2
Mahāvanaṁ ajjhogāhetvā yena beluvalaṭṭhikā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
mn18:3.3
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā daṇḍamolubbha ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho daṇḍapāṇi sakko bhagavantaṁ etadavoca:
mn18:3.4
“kiṁvādī samaṇo kimakkhāyī”ti?
“沙门主张什么,宣说什么?”
mn18:4.1
“Yathāvādī kho, āvuso, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati, yathā ca pana kāmehi visaṁyuttaṁ viharantaṁ taṁ brāhmaṇaṁ akathaṅkathiṁ chinnakukkuccaṁ bhavābhave vītataṇhaṁ saññā nānusenti—
“朋友,我所主张的,是使人在包括诸天、魔、梵的世间,在包括沙门、婆罗门、天与人的众生中,不与世间任何人争执而住;也是使那位离欲而住、无疑惑、已断忧悔、对种种有离渴爱的婆罗门,不再为诸想所缠随——
mn18:4.2
evaṁvādī kho ahaṁ, āvuso, evamakkhāyī”ti.
朋友,我是这样的主张者、这样的宣说者。”
mn18:5.1
Evaṁ vutte, daṇḍapāṇi sakko sīsaṁ okampetvā, jivhaṁ nillāḷetvā, tivisākhaṁ nalāṭikaṁ nalāṭe vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmi.
听到这话,释迦族人执杖摇了摇头,吐出舌头,额头上皱起三道纹,拄着手杖离开。
3 · 比丘追问这番教导
mn18:6.1
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena nigrodhārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
那时,世尊在傍晚从独处中出来,前往尼拘律园,在准备好的座位坐下。
mn18:6.3
“idhāhaṁ, bhikkhave, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya kapilavatthuṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
“比丘们,今天上午,我穿好下衣,拿了钵和外衣,进入迦毗罗卫城托钵。
mn18:6.4
Kapilavatthusmiṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena mahāvanaṁ tenupasaṅkamiṁ divāvihārāya.
在迦毗罗卫城托钵,饭后从托钵返回,我前往大林作日间住处。
mn18:6.5
Mahāvanaṁ ajjhogāhetvā beluvalaṭṭhikāya mūle divāvihāraṁ nisīdiṁ.
进入大林后,我在一棵小木橘树下坐着,度过日间。
mn18:6.6
Daṇḍapāṇipi kho, bhikkhave, sakko jaṅghāvihāraṁ anucaṅkamamāno anuvicaramāno yena mahāvanaṁ tenupasaṅkami.
比丘们,释迦族人执杖也在步行游逛,来到大林。
mn18:6.7
Mahāvanaṁ ajjhogāhetvā yena beluvalaṭṭhikā yenāhaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mayā saddhiṁ sammodi.
进入大林后,他前往小木橘树下我所在之处,与我互相问候。
mn18:6.8
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā daṇḍamolubbha ekamantaṁ aṭṭhāsi. Ekamantaṁ ṭhito kho, bhikkhave, daṇḍapāṇi sakko maṁ etadavoca:
说过令人愉悦、值得忆念的寒暄话后,他拄杖站在一旁。比丘们,站在一旁的释迦族人执杖对我说:
mn18:6.9
‘kiṁvādī samaṇo kimakkhāyī’ti?
‘沙门主张什么,宣说什么?’
mn18:6.11
‘yathāvādī kho, āvuso, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati, yathā ca pana kāmehi visaṁyuttaṁ viharantaṁ taṁ brāhmaṇaṁ akathaṅkathiṁ chinnakukkuccaṁ bhavābhave vītataṇhaṁ saññā nānusenti—
‘朋友,我所主张的,是使人在包括诸天、魔、梵的世间,在包括沙门、婆罗门、天与人的众生中,不与世间任何人争执而住;也是使那位离欲而住、无疑惑、已断忧悔、对种种有离渴爱的婆罗门,不再为诸想所缠随——
mn18:6.12
evaṁvādī kho ahaṁ, āvuso, evamakkhāyī’ti.
朋友,我是这样的主张者、这样的宣说者。’
mn18:6.13
Evaṁ vutte, bhikkhave, daṇḍapāṇi sakko sīsaṁ okampetvā, jivhaṁ nillāḷetvā, tivisākhaṁ nalāṭikaṁ nalāṭe vuṭṭhāpetvā daṇḍamolubbha pakkāmī”ti.
比丘们,听到这话,释迦族人执杖摇了摇头,吐出舌头,额头上皱起三道纹,拄着手杖离开。”
mn18:7.1
“kiṁvādī pana, bhante, bhagavā sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya na kenaci loke viggayha tiṭṭhati?
傍晚,世尊结束独处,回到尼拘律园,坐下后把上午进城托钵、到大林树下独处,以及执杖前来问话的经过告诉比丘们。他复述了自己的回答:
“朋友,我所讲的教导,使人面对这个世间的任何人,都不陷入争执——无论是诸天、魔、梵,还是沙门、婆罗门以及天、人。依这样的教导而行,那位已摆脱感官欲望的清净修行者,没有疑惑,忧悔已经断除,对种种存在不再渴求,种种认知也不再纠缠着他。这就是我的主张和教导。”
接着,他说执杖听后摇头、吐舌,皱起额头,拄杖离开。一位比丘便问:“大德,怎样的教导,能让人面对诸天、魔、梵、沙门、婆罗门以及天、人,都不陷入争执?世尊已摆脱感官欲望,没有疑惑,忧悔已断,对种种存在不再渴求,又是怎样不再被种种认知纠缠的?”
4 · 纠缠与争执从何处终结
mn18:8.2
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
如果在这里没有可欢喜、可迎纳、可执著的,
mn18:8.3
Esevanto rāgānusayānaṁ, esevanto paṭighānusayānaṁ, esevanto diṭṭhānusayānaṁ, esevanto vicikicchānusayānaṁ, esevanto mānānusayānaṁ, esevanto bhavarāgānusayānaṁ, esevanto avijjānusayānaṁ, esevanto daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ.
这就是贪随眠的终结;
这就是瞋随眠的终结;
这就是见随眠的终结;
这就是疑随眠的终结;
这就是慢随眠的终结;
这就是有贪随眠的终结;
这就是无明随眠的终结;
这就是拿杖、持刀、斗争、争执、辩争、互相指责、离间语和妄语的终结。
mn18:9.1
Idamavoca bhagavā.
世尊说了这些。
5 · 比丘决定请教大迦旃延
mn18:10.1
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
世尊离去不久,那些比丘想到:
mn18:10.2
“idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā, vitthārena atthaṁ avibhajitvā, uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
“朋友们,世尊为我们略说了这个纲要,没有详细分别其义,就从座位起身,进入住处:
mn18:10.4
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
如果在这里没有可欢喜、可迎纳、可执著的,
mn18:10.7
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā”ti?
谁能详细分别世尊略说、尚未详细分别的这个纲要之义呢?”
mn18:10.8
Atha kho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi:
于是,那些比丘想到:
mn18:10.9
“ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ.
“大迦旃延尊者受到导师称赞,也受到有识见的同梵行者尊重。
mn18:10.10
Pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
大迦旃延尊者能够详细分别世尊略说、尚未详细分别的这个纲要之义。
mn18:10.11
Yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā”ti.
我们何不去见大迦旃延尊者,向他请问这个义理呢?”
6 · 向大迦旃延陈述疑问
mn18:11.1
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmatā mahākaccānena saddhiṁ sammodiṁsu.
于是,那些比丘去见大迦旃延尊者,与他互相问候。
mn18:11.2
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavocuṁ:
说过令人愉悦、值得忆念的寒暄话后,他们坐在一旁。坐下后,那些比丘对大迦旃延尊者说:
mn18:11.3
“idaṁ kho no, āvuso kaccāna, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
“迦旃延朋友,世尊为我们略说了这个纲要,没有详细分别其义,就从座位起身,进入住处:
mn18:11.5
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
如果在这里没有可欢喜、可迎纳、可执著的,
mn18:11.8
Tesaṁ no, āvuso kaccāna, amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
迦旃延朋友,世尊离去不久,我们想到:
mn18:11.9
‘idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
‘朋友们,世尊为我们略说了这个纲要,没有详细分别其义,就从座位起身,进入住处:
mn18:11.11
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
如果在这里没有可欢喜、可迎纳、可执著的,
mn18:11.14
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyāti?
谁能详细分别世尊略说、尚未详细分别的这个纲要之义呢?’
mn18:11.15
Tesaṁ no, āvuso kaccāna, amhākaṁ etadahosi:
迦旃延朋友,我们想到:
mn18:11.16
‘ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
mn18:11.17
Yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.
我们何不去见大迦旃延尊者,向他请问这个义理呢?’
7 · 心材的比喻
mn18:12.1
“Seyyathāpi, āvuso, puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṁ, atikkamma khandhaṁ, sākhāpalāse sāraṁ pariyesitabbaṁ maññeyya;
“朋友们,譬如一个需要心材、寻找心材、四处求取心材的人,面对一棵具有心材的大树,却越过树根、越过树干,认为应在枝叶间寻找心材。
mn18:12.2
evaṁsampadamidaṁ āyasmantānaṁ satthari sammukhībhūte, taṁ bhagavantaṁ atisitvā, amhe etamatthaṁ paṭipucchitabbaṁ maññatha.
诸位也是这样:导师就在面前,你们越过了那位世尊,却认为应当向我们请问这个义理。
mn18:12.3
So hāvuso, bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī tathāgato.
朋友们,世尊是知者而知,是见者而见;他已成为眼,成为智,成为法,成为梵;是宣说者、阐扬者、义理的开示者、不死的施与者、法的主宰、如来。
mn18:12.4
So ceva panetassa kālo ahosi, yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ paṭipuccheyyātha.
那正是你们应向世尊本人请问这个义理的时候。
8 · 比丘再次请求讲解
mn18:13.1
“Addhāvuso kaccāna, bhagavā jānaṁ jānāti, passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā, atthassa ninnetā, amatassa dātā, dhammassāmī tathāgato.
“迦旃延朋友,确实,世尊是知者而知,是见者而见;他已成为眼,成为智,成为法,成为梵;是宣说者、阐扬者、义理的开示者、不死的施与者、法的主宰、如来。
mn18:13.2
So ceva panetassa kālo ahosi, yaṁ bhagavantaṁyeva etamatthaṁ paṭipuccheyyāma.
那正是我们应向世尊本人请问这个义理的时候。
mn18:13.4
Api cāyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ,
然而,大迦旃延尊者受到导师称赞,也受到有识见的同梵行者尊重。
mn18:13.5
pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ.
mn18:14.1
“Tena hāvuso, suṇātha, sādhukaṁ manasikarotha, bhāsissāmī”ti.
“那么,朋友们,你们听,善加作意,我要讲了。”
9 · 展开世尊的简要教导
mn18:15.1
“Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
“朋友们,世尊为我们略说了这个纲要,没有详细分别其义,就从座位起身,进入住处:
mn18:15.3
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ, esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
如果在这里没有可欢喜、可迎纳、可执著的,这就是贪随眠的终结……〔中略〕
mn18:15.4
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti, imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi—
这些恶不善法在这里无余止灭。’朋友们,对于世尊略说、尚未详细分别的这个纲要,我详细理解其义如下。
10 · 接触、感受与心念纠缠
mn18:16.1
Cakkhuñcāvuso, paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṁ vedeti taṁ sañjānāti, yaṁ sañjānāti taṁ vitakketi, yaṁ vitakketi taṁ papañceti, yaṁ papañceti tatonidānaṁ purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu cakkhuviññeyyesu rūpesu.
朋友们,缘眼与色,生起眼识。三者会合为触;缘触而有受。所感受的,便认知;所认知的,便寻思;所寻思的,便戏论。由此戏论为根源,关于过去、未来、现在眼所识知的色的戏论想与概念侵扰着人。
mn18:16.2
Sotañcāvuso, paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe…
朋友们,缘耳与声,生起耳识。……〔中略〕
mn18:16.3
ghānañcāvuso, paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ …pe…
朋友们,缘鼻与香,生起鼻识。……〔中略〕
mn18:16.4
jivhañcāvuso, paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ …pe…
朋友们,缘舌与味,生起舌识。……〔中略〕
mn18:16.6
manañcāvuso, paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, yaṁ vedeti taṁ sañjānāti, yaṁ sañjānāti taṁ vitakketi, yaṁ vitakketi taṁ papañceti, yaṁ papañceti tatonidānaṁ purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti atītānāgatapaccuppannesu manoviññeyyesu dhammesu.
朋友们,缘意与法,生起意识。三者会合为触;缘触而有受。所感受的,便认知;所认知的,便寻思;所寻思的,便戏论。由此戏论为根源,关于过去、未来、现在意所识知的法的戏论想与概念侵扰着人。
“依着视觉和形状、颜色,对形状、颜色的感知便生起。
这三者会合,就是接触。
有了接触,就有感受。
人感受到什么,就认知什么;
认知什么,就围绕它思量;
思量着这些,心念便不断滋生、纠缠。
由此生出的认知和概念,围绕过去、未来、现在视觉所感知的形状、颜色,反过来侵扰着这个人。
“听觉与声音、嗅觉与气味、味觉与味道、触觉与身体可以触知的对象,也会生起各自的感知,经历同样的过程。
“依着心的感知能力和心所认识的对象,心的感知便生起。
这三者会合,就是接触。
有了接触,就有感受。
人感受到什么,就认知什么;
认知什么,就围绕它思量;
思量着这些,心念便不断滋生、纠缠。
由此生出的认知和概念,围绕过去、未来、现在心所能感知的事物,反过来侵扰着这个人。
11 · 具备条件,才有相应的说明
mn18:17.1
So vatāvuso, cakkhusmiṁ sati rūpe sati cakkhuviññāṇe sati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
朋友们,有眼、有色、有眼识时,要施设触的名称,这是可能的。
mn18:17.2
Phassapaññattiyā sati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
mn18:17.3
Vedanāpaññattiyā sati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
mn18:17.4
Saññāpaññattiyā sati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
mn18:17.5
Vitakkapaññattiyā sati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
mn18:17.6
So vatāvuso, sotasmiṁ sati sadde sati …pe…
朋友们,有耳、有声时……〔中略〕
mn18:17.7
ghānasmiṁ sati gandhe sati …pe…
朋友们,有鼻、有香时……〔中略〕
mn18:17.8
jivhāya sati rase sati …pe…
朋友们,有舌、有味时……〔中略〕
mn18:17.10
manasmiṁ sati dhamme sati manoviññāṇe sati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
有意、有法、有意识时,要施设触的名称,这是可能的。
mn18:17.11
Phassapaññattiyā sati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
mn18:17.12
Vedanāpaññattiyā sati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
mn18:17.13
Saññāpaññattiyā sati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—ṭhānametaṁ vijjati.
12 · 缺少条件,相应的说明便不能成立
mn18:18.1
So vatāvuso, cakkhusmiṁ asati rūpe asati cakkhuviññāṇe asati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
朋友们,没有眼、没有色、没有眼识时,要施设触的名称,这是不可能的。
mn18:18.2
Phassapaññattiyā asati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
mn18:18.3
Vedanāpaññattiyā asati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
mn18:18.4
Saññāpaññattiyā asati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
mn18:18.5
Vitakkapaññattiyā asati papañcasaññāsaṅkhāsamudācaraṇapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
mn18:18.6
So vatāvuso, sotasmiṁ asati sadde asati …pe…
朋友们,没有耳、没有声时……〔中略〕
mn18:18.7
ghānasmiṁ asati gandhe asati …pe…
朋友们,没有鼻、没有香时……〔中略〕
mn18:18.8
jivhāya asati rase asati …pe…
朋友们,没有舌、没有味时……〔中略〕
mn18:18.10
manasmiṁ asati dhamme asati manoviññāṇe asati phassapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
没有意、没有法、没有意识时,要施设触的名称,这是不可能的。
mn18:18.11
Phassapaññattiyā asati vedanāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
mn18:18.12
Vedanāpaññattiyā asati saññāpaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
mn18:18.13
Saññāpaññattiyā asati vitakkapaññattiṁ paññāpessatīti—netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
13 · 请向世尊核实
mn18:19.1
Yaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
朋友们,世尊为我们略说了这个纲要,没有详细分别其义,就从座位起身,进入住处:
mn18:19.2
‘yatonidānaṁ, bhikkhu, purisaṁ papañcasaññāsaṅkhā samudācaranti ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ esevanto rāgānusayānaṁ …pe…
mn18:19.3
etthete pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhantī’ti, imassa kho ahaṁ, āvuso, bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi.
这些恶不善法在这里无余止灭。’朋友们,对于世尊略说、尚未详细分别的这个纲要,我详细理解其义如下。
mn18:19.4
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ paṭipuccheyyātha.
诸位若愿意,可以前往世尊那里,向他请问这个义理。
mn18:19.5
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṁ dhāreyyāthā”ti.
世尊怎样解说,你们就应当怎样记持。”
14 · 比丘回报请教的经过
mn18:20.1
Atha kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
于是,那些比丘欢喜、随喜大迦旃延尊者所说,从座位起身,前往世尊那里。礼敬世尊后,他们坐在一旁,对世尊说:
mn18:20.2
“yaṁ kho no, bhante, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
“大德,世尊为我们略说了这个纲要,没有详细分别其义,就从座位起身,进入住处:
mn18:20.4
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
如果在这里没有可欢喜、可迎纳、可执著的,
mn18:20.7
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi:
大德,世尊离去不久,我们想到:
mn18:20.8
‘idaṁ kho no, āvuso, bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho:
‘朋友们,世尊为我们略说了这个纲要,没有详细分别其义,就从座位起身,进入住处:
mn18:20.10
Ettha ce natthi abhinanditabbaṁ abhivaditabbaṁ ajjhositabbaṁ.
如果在这里没有可欢喜、可迎纳、可执著的,
mn18:20.11
Esevanto rāgānusayānaṁ, esevanto paṭighānusayānaṁ, esevanto diṭṭhānusayānaṁ, esevanto vicikicchānusayānaṁ, esevanto mānānusayānaṁ, esevanto bhavarāgānusayānaṁ, esevanto avijjānusayānaṁ, esevanto daṇḍādānasatthādānakalahaviggahavivādatuvaṁtuvaṁpesuññamusāvādānaṁ.
这就是贪随眠的终结;
这就是瞋随眠的终结;
这就是见随眠的终结;
这就是疑随眠的终结;
这就是慢随眠的终结;
这就是有贪随眠的终结;
这就是无明随眠的终结;
这就是拿杖、持刀、斗争、争执、辩争、互相指责、离间语和妄语的终结。
mn18:20.13
Ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyā’ti?
谁能详细分别世尊略说、尚未详细分别的这个纲要之义呢?’
mn18:20.14
Tesaṁ no, bhante, amhākaṁ etadahosi:
大德,我们想到:
mn18:20.15
‘ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ, pahoti cāyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ, yannūna mayaṁ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipuccheyyāmā’ti.
‘大迦旃延尊者受到导师称赞,也受到有识见的同梵行者尊重。大迦旃延尊者能够详细分别世尊略说、尚未详细分别的这个纲要之义。我们何不去见大迦旃延尊者,向他请问这个义理呢?’
mn18:20.16
Atha kho mayaṁ, bhante, yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamimha; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ paṭipucchimha.
于是,大德,我们去见大迦旃延尊者,向他请问这个义理。
mn18:20.17
Tesaṁ no, bhante, āyasmatā mahākaccānena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto”ti.
大德,大迦旃延尊者以这些方式、这些言辞、这些文句,为我们分别了其义。”
比丘们欢喜地接受了大迦旃延尊者的讲解,起身去见世尊,礼敬后坐在一旁,说:“大德,您简要说了纠缠着人的认知和概念从哪里来,以及怎样在它们的根源上不再欣喜迎合、执著不放,使贪恋等潜在倾向以及恶的、有害于修行的状态彻底止息,随后便回到了住处。
“您离开后,我们又重提您的话:不再欣喜迎合、执著不放,以下潜在倾向就会终结:
贪恋;
抗拒和敌意;
对认知主张的执著;
疑惑犹疑;
以我为中心的攀比和自恃;
对继续存在的贪恋;
无明。
这些行为也会终结:
拿起棍棒和刀剑;
争吵、冲突、争辩;
相互指责;
挑拨离间;
说谎。
这些恶的、有害于修行的状态便彻底止息。但谁能详细讲清这番话呢?
“我们想到大迦旃延尊者受到导师赞许,也受到有识见的同修尊重,能够讲清它的含义,就前去请教。他用刚才这些方式、言辞和文句,为我们解释了。”
15 · 世尊确认讲解
mn18:21.1
“Paṇḍito, bhikkhave, mahākaccāno; mahāpañño, bhikkhave, mahākaccāno.
mn18:21.2
Mañcepi tumhe, bhikkhave, etamatthaṁ paṭipuccheyyātha, ahampi taṁ evamevaṁ byākareyyaṁ yathā taṁ mahākaccānena byākataṁ.
比丘们,即使你们向我请问这个义理,我也会像大迦旃延那样解说。
mn18:21.3
Eso cevetassa attho. Evañca naṁ dhārethā”ti.
它的含义正是如此,你们应当这样记持。”
16 · 如同品尝蜜丸
mn18:22.2
“seyyathāpi, bhante, puriso jighacchādubbalyapareto madhupiṇḍikaṁ adhigaccheyya, so yato yato sāyeyya, labhetheva sādurasaṁ asecanakaṁ.
“大德,譬如一个受饥饿、虚弱困扰的人得到一个蜜丸,无论从哪里品尝,都会尝到甘美而纯正的滋味。
mn18:22.3
Evameva kho, bhante, cetaso bhikkhu dabbajātiko, yato yato imassa dhammapariyāyassa paññāya atthaṁ upaparikkheyya, labhetheva attamanataṁ, labhetheva cetaso pasādaṁ.
同样,大德,一位心有才具的比丘,无论以慧审察这个法门的哪一处义理,都会得到欢悦,都会得到心的清明信服。
mn18:22.4
Ko nāmo ayaṁ, bhante, dhammapariyāyo”ti?
大德,这个法门叫什么名字?”
mn18:22.5
“Tasmātiha tvaṁ, ānanda, imaṁ dhammapariyāyaṁ madhupiṇḍikapariyāyotveva naṁ dhārehī”ti.
“因此,阿难,你就把这个法门记作‘蜜丸法门’。”