尼乾陀的主张
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻——
我听到的是这样。
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
那些比丘应答世尊:“尊者!”
比丘们回答:“尊者!”
“santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā evaṁvādino evaṁdiṭṭhino:
比丘们,有些沙门、婆罗门作这样的主张、持这样的见解:
‘yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti.
Evaṁvādino, bhikkhave, nigaṇṭhā.
比丘们,尼乾陀们就是这样主张的。
Evaṁvādāhaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhe upasaṅkamitvā evaṁ vadāmi:
比丘们,我走近这样主张的尼乾陀们,对他们这样说:
‘saccaṁ kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, evaṁvādino evaṁdiṭṭhino—
“尼乾陀朋友们,听说你们确实作这样的主张、持这样的见解:
yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti?
Te ca me, bhikkhave, nigaṇṭhā evaṁ puṭṭhā ‘āmā’ti paṭijānanti.
比丘们,那些尼乾陀们被我这样问时,承认说:“是的。”
五项追问
Tyāhaṁ evaṁ vadāmi:
我对他们这样说:
我接着问他们:
‘kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
“可是,尼乾陀朋友们,你们知道:
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhā’ti?
‘我们过去确实存在,并非不存在’吗?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
“你们确实知道,自己在这一生以前就存在过吗?”
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
“可是,尼乾陀朋友们,你们知道:
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
“你们知道,已经消除了多少苦,还剩下多少苦要消除吗?再消除多少,所有的苦才会消除干净?”
对这四个问题,他们一一回答:“不知道,朋友。”
‘Kiṁ pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jānātha—
“可是,尼乾陀朋友们,你们知道:
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
“没有,朋友。”
‘Iti kira tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—
“那么,尼乾陀朋友们,你们确实不知道:
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, na jānātha—
‘我们过去确实存在,并非不存在’;不知道:
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, na jānātha—
‘我们过去确实造了恶业,并非没有造’;不知道:
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—
‘我们造过这样或那样的恶业’;不知道:
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, na jānātha—
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:
既然如此,诸位尼乾陀尊者便不适合作这样的断言:
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
Sace pana tumhe, āvuso nigaṇṭhā, jāneyyātha—
“可是,尼乾陀朋友们,假如你们知道:
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, jāneyyātha—
‘我们过去确实存在,并非不存在’;知道:
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, jāneyyātha—
‘我们过去确实造了恶业,并非没有造’;知道:
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, jāneyyātha—
‘我们造过这样或那样的恶业’;知道:
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, jāneyyātha—
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:
既然如此,诸位尼乾陀尊者便适合作这样的断言:
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
我说:“尼乾陀朋友们,这五件事,你们都不清楚,却断言一切感受都来自过去所作,并且能靠刚才所说的苦行消尽一切苦,这样的断言没有充分根据。反过来,假如你们确实知道这些事,对于就在此时此地断除有害于离苦与修行的状态、具备有益于离苦与修行的品质,也有亲身的体证,那么你们作出那样的断言便有根据。”
毒箭与康复
Seyyathāpi, āvuso nigaṇṭhā, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhūpalepanena;
“尼乾陀朋友们,譬如有个人被一支厚涂毒药的箭射中;
so sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
由于箭的刺入,他会感受痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhāpeyyuṁ.
他的朋友、同伴、亲属和血亲会请来一位外科医生。
Tassa so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanteyya;
那位外科医生会用刀切开他的伤口;
so satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
由于用刀切开伤口,他也会感受痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Tassa so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṁ eseyya;
那位外科医生会用探针探查箭的位置;
so esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
由于用探针探查箭,他也会感受痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Tassa so bhisakko sallakatto sallaṁ abbuheyya;
那位外科医生会拔出箭;
so sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
由于拔箭,他也会感受痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Tassa so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṁ vaṇamukhe odaheyya;
那位外科医生会把药末敷在伤口上;
so agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyeyya.
由于把药末敷在伤口上,他也会感受痛苦、强烈、尖锐的诸受。
So aparena samayena rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo assa sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṅgamo.
后来,伤口愈合、长好皮肤,他会无病、安乐、自由、自主,想往哪里便往哪里。
后来,伤口愈合,皮肤长好,他恢复健康,过得舒适,行动自由,能够自己作主,想去哪里就去哪里。
Tassa evamassa:
他会这样想:
“ahaṁ kho pubbe sallena viddho ahosiṁ savisena gāḷhūpalepanena.
‘我先前确实被一支厚涂毒药的箭射中。
Sohaṁ sallassapi vedhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
由于箭的刺入,我感受了痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Tassa me mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhapesuṁ.
我的朋友、同伴、亲属和血亲请来一位外科医生。
Tassa me so bhisakko sallakatto satthena vaṇamukhaṁ parikanti;
那位外科医生用刀切开我的伤口;
sohaṁ satthenapi vaṇamukhassa parikantanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
由于用刀切开伤口,我也感受了痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Tassa me so bhisakko sallakatto esaniyā sallaṁ esi;
那位外科医生用探针探查箭的位置;
so ahaṁ esaniyāpi sallassa esanāhetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
由于用探针探查箭,我也感受了痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Tassa me so bhisakko sallakatto sallaṁ abbuhi;
那位外科医生拔出了箭;
sohaṁ sallassapi abbuhanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
由于拔箭,我也感受了痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Tassa me so bhisakko sallakatto agadaṅgāraṁ vaṇamukhe odahi;
那位外科医生把药末敷在伤口上;
sohaṁ agadaṅgārassapi vaṇamukhe odahanahetu dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyiṁ.
由于把药末敷在伤口上,我也感受了痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Somhi etarahi rūḷhena vaṇena sañchavinā arogo sukhī serī sayaṁvasī yena kāmaṅgamo”ti.
现在,我伤口愈合、皮肤长好,无病、安乐、自由、自主,想往哪里便往哪里。’”
现在,我的伤口已经愈合,皮肤已经长好,身体恢复了健康,过得舒适,行动自由,能够自己作主,想去哪里就去哪里。’
Evameva kho, āvuso nigaṇṭhā, sace tumhe jāneyyātha—
“正是这样,尼乾陀朋友们,假如你们知道:
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, jāneyyātha—
‘我们过去确实存在,并非不存在’;知道:
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, jāneyyātha—
‘我们过去确实造了恶业,并非没有造’;知道:
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, jāneyyātha—
‘我们造过这样或那样的恶业’;知道:
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, jāneyyātha—
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:
既然如此,诸位尼乾陀尊者便适合作这样的断言:
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
Yasmā ca kho tumhe, āvuso nigaṇṭhā, na jānātha—
“而尼乾陀朋友们,由于你们不知道:
ahuvamheva mayaṁ pubbe, na nāhuvamhāti, na jānātha—
‘我们过去确实存在,并非不存在’;不知道:
akaramheva mayaṁ pubbe pāpakammaṁ, na nākaramhāti, na jānātha—
‘我们过去确实造了恶业,并非没有造’;不知道:
evarūpaṁ vā evarūpaṁ vā pāpakammaṁ akaramhāti, na jānātha—
‘我们造过这样或那样的恶业’;不知道:
ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ, ettakaṁ vā dukkhaṁ nijjīretabbaṁ, ettakamhi vā dukkhe nijjiṇṇe sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatīti, na jānātha—
diṭṭheva dhamme akusalānaṁ dhammānaṁ pahānaṁ, kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadaṁ;
tasmā āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:
因此,诸位尼乾陀尊者便不适合作这样的断言:
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”’ti.
相信老师,就足以确定吗
Evaṁ vutte, bhikkhave, te nigaṇṭhā maṁ etadavocuṁ:
比丘们,我这样说后,那些尼乾陀们对我说:
他们回答:
‘nigaṇṭho, āvuso, nāṭaputto sabbaññū sabbadassāvī, aparisesaṁ ñāṇadassanaṁ paṭijānāti.
“Carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṁ samitaṁ ñāṇadassanaṁ paccupaṭṭhitan”ti.
‘无论我行走、站立、睡眠或醒着,知与见都持续不断地呈现。’
So evamāha:
他这样说:
“atthi kho vo, āvuso nigaṇṭhā, pubbeva pāpakammaṁ kataṁ, taṁ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya nijjīretha,
yaṁ panettha etarahi kāyena saṁvutā vācāya saṁvutā manasā saṁvutā taṁ āyatiṁ pāpakammassa akaraṇaṁ.
而你们现在于身防护、于语防护、于意防护,便是未来不造恶业。
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
Tañca panamhākaṁ ruccati ceva khamati ca, tena camhā attamanā’ti.
我们喜好并接受这一说法,因此感到满意。”
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe etadavocaṁ:
比丘们,他们这样说后,我对那些尼乾陀们说:
‘pañca kho ime, āvuso nigaṇṭhā, dhammā diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā.
“尼乾陀朋友们,有这五种法,在现法中会有两种不同的结果。
Katame pañca?
哪五种?
Saddhā, ruci, anussavo, ākāraparivitakko, diṭṭhinijjhānakkhanti—
信、喜好、传闻、依理由推思、审察见解后的认可——
ime kho, āvuso nigaṇṭhā, pañca dhammā diṭṭheva dhamme dvidhāvipākā.
尼乾陀朋友们,这五种法在现法中会有两种不同的结果。
Tatrāyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kā atītaṁse satthari saddhā, kā ruci, ko anussavo, ko ākāraparivitakko, kā diṭṭhinijjhānakkhantī’ti.
其中,诸位尼乾陀尊者对于讲说过去的老师,所持的信是什么,喜好是什么,传闻是什么,依理由推思是什么,审察见解后的认可又是什么?”
我对他们说:“信任、个人喜好、从别人那里听来的说法、根据理由作推想,以及思考后认可一种见解,这五种依据,即使在当下,也都可能得出两种不同的结果。对于老师所说的过去之事,你们的信任、喜好、听来的说法、推想和认可,究竟各是什么样的呢?”
Evaṁvādī kho ahaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhesu na kañci sahadhammikaṁ vādapaṭihāraṁ samanupassāmi.
比丘们,我这样说时,没有见到尼乾陀们提出任何合乎道理的答辩。
比丘们,我这样问时,没有见到他们提出站得住脚的答辩。
眼前的痛苦从哪里来
Puna caparāhaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe evaṁ vadāmi:
比丘们,我又对那些尼乾陀们这样说:
‘taṁ kiṁ maññatha, āvuso nigaṇṭhā.
“尼乾陀朋友们,你们怎么想?
Yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
当你们努力强烈、精勤强烈时,你们是否感受到由强烈努力所生的痛苦、强烈、尖锐的诸受;
yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyethā’ti?
而当你们努力不强烈、精勤不强烈时,你们是否不感受到由强烈努力所生的痛苦、强烈、尖锐的诸受?”
‘Yasmiṁ no, āvuso gotama, samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyāma;
“乔答摩朋友,当我们努力强烈、精勤强烈时,我们感受到由强烈努力所生的痛苦、强烈、尖锐的诸受;
yasmiṁ pana no samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyāmā’ti.
而当我们努力不强烈、精勤不强烈时,我们不感受到由强烈努力所生的痛苦、强烈、尖锐的诸受。”
他们回答:“乔达摩朋友,确实如此。”
‘Iti kira, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha.
而当你们努力不强烈、精勤不强烈时,你们不感受到由强烈努力所生的痛苦、强烈、尖锐的诸受。
Evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ na kallamassa veyyākaraṇāya:
既然如此,诸位尼乾陀尊者便不适合作这样的断言:
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
我说:“既然如此,你们就没有充分根据断言一切感受都来自过去所作。
Sace, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
而在你们努力不强烈、精勤不强烈时,你们却感受到由强烈努力所生的痛苦、强烈、尖锐的诸受;
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ kallamassa veyyākaraṇāya:
既然如此,诸位尼乾陀尊者便适合作这样的断言:
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”ti.
反过来,假如你们强烈地用功时不感到这种由强烈用功带来的剧痛,不这样用功时反而感到这种痛,那么你们作出原先那套断言便有根据。
Yasmā ca kho, āvuso nigaṇṭhā, yasmiṁ vo samaye tibbo upakkamo hoti tibbaṁ padhānaṁ, tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
yasmiṁ pana vo samaye na tibbo upakkamo hoti na tibbaṁ padhānaṁ, na tibbā tasmiṁ samaye opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyetha;
在你们努力不强烈、精勤不强烈时,你们不感受到由强烈努力所生的痛苦、强烈、尖锐的诸受;
te tumhe sāmaṁyeva opakkamikā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vedayamānā avijjā aññāṇā sammohā vipaccetha:
你们正亲自感受着由努力所生的痛苦、强烈、尖锐的诸受,却由于无明、无知、迷惑而错误地认为:
“yaṁ kiñcāyaṁ purisapuggalo paṭisaṁvedeti sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā, sabbaṁ taṁ pubbekatahetu.
Iti purāṇānaṁ kammānaṁ tapasā byantībhāvā, navānaṁ kammānaṁ akaraṇā, āyatiṁ anavassavo;
āyatiṁ anavassavā kammakkhayo; kammakkhayā dukkhakkhayo; dukkhakkhayā vedanākkhayo; vedanākkhayā sabbaṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ bhavissatī”’ti.
Evaṁvādīpi kho ahaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhesu na kañci sahadhammikaṁ vādapaṭihāraṁ samanupassāmi.
比丘们,我这样说时,也没有见到尼乾陀们提出任何合乎道理的答辩。
比丘们,我这样问时,也没有见到他们提出站得住脚的答辩。
这样的苦行能改变什么
Puna caparāhaṁ, bhikkhave, te nigaṇṭhe evaṁ vadāmi:
比丘们,我又对那些尼乾陀们这样说:
我又问他们,能否凭这样的用功,把业转成以下不同的结果:
‘taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā samparāyavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ samparāyavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā diṭṭhadhammavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
- 本应在今生承受的业,能不能靠这样的用功,改到来世承受?本应在来世承受的业,能不能靠这样的用功,改到今生承受?
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ sukhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā dukkhavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ dukkhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā sukhavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ paripakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā aparipakkavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
“尼乾陀朋友们,你们怎么想?对于已经成熟到应被感受的业,能否凭努力或精勤,使它成为尚未成熟到应被感受的业?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ aparipakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā paripakkavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
“而对于尚未成熟到应被感受的业,能否凭努力或精勤,使它成为已经成熟到应被感受的业?”
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ bahuvedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā appavedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ appavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā bahuvedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
- 原本要承受较多的业,能不能靠这样的用功,变成只需承受较少的业?原本只需承受较少的业,能不能靠这样的用功,变成要承受较多的业?
‘Taṁ kiṁ maññathāvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ savedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā avedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
‘Yaṁ panidaṁ kammaṁ avedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā savedanīyaṁ hotūti labbhametan’ti?
‘No hidaṁ, āvuso’.
“不,朋友。”
- 原本应当承受的业,能不能靠这样的用功,变成不必承受的业?原本不必承受的业,能不能靠这样的用功,变成应当承受的业?
这五组问题,不论问哪一个方向,他们都回答:“不能,朋友。”
‘Iti kira, āvuso nigaṇṭhā, yamidaṁ kammaṁ diṭṭhadhammavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā samparāyavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yaṁ panidaṁ kammaṁ samparāyavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā diṭṭhadhammavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ sukhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā dukkhavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ dukkhavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā sukhavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ paripakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā aparipakkavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ aparipakkavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā paripakkavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ bahuvedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā appavedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ appavedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā bahuvedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ savedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā avedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ, yamidaṁ kammaṁ avedanīyaṁ taṁ upakkamena vā padhānena vā savedanīyaṁ hotūti alabbhametaṁ;
“那么,尼乾陀朋友们,确实,对于应在现法中感受的业,凭努力或精勤,使它成为应在来世感受的业,这是不可能的;对于应在来世感受的业,凭努力或精勤,使它成为应在现法中感受的业,这是不可能的;对于应感受为乐的业,凭努力或精勤,使它成为应感受为苦的业,这是不可能的;对于应感受为苦的业,凭努力或精勤,使它成为应感受为乐的业,这是不可能的;对于已经成熟到应被感受的业,凭努力或精勤,使它成为尚未成熟到应被感受的业,这是不可能的;对于尚未成熟到应被感受的业,凭努力或精勤,使它成为已经成熟到应被感受的业,这是不可能的;对于应多量感受的业,凭努力或精勤,使它成为应少量感受的业,这是不可能的;对于应少量感受的业,凭努力或精勤,使它成为应多量感受的业,这是不可能的;对于应被感受的业,凭努力或精勤,使它成为不应被感受的业,这是不可能的;对于不应被感受的业,凭努力或精勤,使它成为应被感受的业,这是不可能的;
evaṁ sante āyasmantānaṁ nigaṇṭhānaṁ aphalo upakkamo hoti, aphalaṁ padhānaṁ’.
既然如此,诸位尼乾陀尊者的努力便没有成果,精勤便没有成果。”
十项责备的根据
Evaṁvādī, bhikkhave, nigaṇṭhā.
比丘们,尼乾陀们是这样主张的。
Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhānaṁ dasa sahadhammikā vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchanti.
他们如今承受着这样的剧痛。由此说来:
Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因过去所作而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pubbe dukkaṭakammakārino yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因主宰者的创造而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpakena issarena nimmitā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因偶然的境遇而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpasaṅgatikā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
3. 如果苦乐来自偶然的境遇,他们必定遭遇了不好的境遇。
Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因出生类别而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā pāpābhijātikā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
4. 如果苦乐来自出生的类别,他们必定属于不好的出生类别。
Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因现法中的努力而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, nigaṇṭhā evarūpā diṭṭhadhammūpakkamā yaṁ etarahi evarūpā dukkhā tibbā kaṭukā vedanā vediyanti.
Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
no ce sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
no ce sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
no ce sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā;
no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, gārayhā nigaṇṭhā.
Evaṁvādī, bhikkhave, nigaṇṭhā.
比丘们,尼乾陀们是这样主张的。
Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, nigaṇṭhānaṁ ime dasa sahadhammikā vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchanti.
Evaṁ kho, bhikkhave, aphalo upakkamo hoti, aphalaṁ padhānaṁ.
比丘们,这样,努力没有成果,精勤没有成果。
比丘们,他们这样的用功,没有成效。
怎样用功才有成效
Idha, bhikkhave, bhikkhu na heva anaddhabhūtaṁ attānaṁ dukkhena addhabhāveti, dhammikañca sukhaṁ na pariccajati, tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti.
在这里,比丘们,比丘不以痛苦折磨本未受折磨的自己;他也不舍弃如法之乐,也不沉迷于那乐。
修行人不会给自己平添折磨。对于合乎正法的安乐,他不舍弃,也不沉迷其中。
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
‘imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hotī’ti.
“对于我的这一苦因,当我决意努力时,由这番决意努力便有离染;而对于我的另一苦因,当我以舍心看待、修习舍心时,便有离染。”
So yassa hi khvāssa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, saṅkhāraṁ tattha padahati.
Yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti, upekkhaṁ tattha bhāveti.
而对于他以舍心看待、修习舍心而有离染的苦因,他便对此修习舍心。
Tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti—
evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
这样,他的那份苦也就耗尽了。
Tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti—
他针对那一苦因以舍心看待、修习舍心而有离染;
evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
这样,他的那份苦也就耗尽了。
染著与痛苦
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.
比丘们,譬如一个男子对一个女子染著,心被系缚,有强烈的欲求、强烈的企盼。
So taṁ itthiṁ passeyya aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ.
他看见那女子与另一个男子站在一起,交谈、说笑、欢笑。
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
比丘们,你们怎么想?
api nu tassa purisassa amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti?
那男子看见那女子与另一个男子站在一起,交谈、说笑、欢笑,是否会生起愁、悲、苦、忧、恼?
“Evaṁ, bhante”.
“是的,尊者。”
“Taṁ kissa hetu”?
“为什么?”
“Amu hi, bhante, puriso amussā itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.
“尊者,因为那男子对那女子染著,心被系缚,有强烈的欲求、强烈的企盼。
Tasmā taṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti.
因此,看见那女子与另一个男子站在一起,交谈、说笑、欢笑,他便会生起愁、悲、苦、忧、恼。”
“Atha kho, bhikkhave, tassa purisassa evamassa:
比丘们,那时,那男子会这样想:
‘ahaṁ kho amussā itthiyā sāratto paṭibaddhacitto tibbacchando tibbāpekkho.
“我确实对那女子染著,心被系缚,有强烈的欲求、强烈的企盼。
Tassa me amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjanti sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā.
当我看见那女子与另一个男子站在一起,交谈、说笑、欢笑时,便生起愁、悲、苦、忧、恼。
Yannūnāhaṁ yo me amussā itthiyā chandarāgo taṁ pajaheyyan’ti.
我何不舍断自己对那女子的欲染?”
So yo amussā itthiyā chandarāgo taṁ pajaheyya.
他便舍断对那女子的欲染。
So taṁ itthiṁ passeyya aparena samayena aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ.
后来,他看见那女子与另一个男子站在一起,交谈、说笑、欢笑。
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
比丘们,你们怎么想?
api nu tassa purisassa amuṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti?
那男子看见那女子与另一个男子站在一起,交谈、说笑、欢笑,是否还会生起愁、悲、苦、忧、恼?
“No hetaṁ, bhante”.
“不,尊者。”
“Taṁ kissa hetu”?
“为什么?”
“Amu hi, bhante, puriso amussā itthiyā virāgo.
“尊者,因为那男子已对那女子离染。
Tasmā taṁ itthiṁ disvā aññena purisena saddhiṁ santiṭṭhantiṁ sallapantiṁ sañjagghantiṁ saṁhasantiṁ na uppajjeyyuṁ sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsā”ti.
因此,看见那女子与另一个男子站在一起,交谈、说笑、欢笑,他不会生起愁、悲、苦、忧、恼。”
“不会,尊者,因为他对那个女子的贪恋已经消退。”
“Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu na heva anaddhabhūtaṁ attānaṁ dukkhena addhabhāveti, dhammikañca sukhaṁ na pariccajati, tasmiñca sukhe anadhimucchito hoti.
正是这样,比丘们,比丘不以痛苦折磨本未受折磨的自己;他也不舍弃如法之乐,也不沉迷于那乐。
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
‘imassa kho me dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, imassa pana me dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hotī’ti.
“对于我的这一苦因,当我决意努力时,由这番决意努力便有离染;而对于我的另一苦因,当我以舍心看待、修习舍心时,便有离染。”
So yassa hi khvāssa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti, saṅkhāraṁ tattha padahati;
yassa panassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti, upekkhaṁ tattha bhāveti.
而对于他以舍心看待、修习舍心而有离染的苦因,他便对此修习舍心。
Tassa tassa dukkhanidānassa saṅkhāraṁ padahato saṅkhārappadhānā virāgo hoti—
evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
这样,他的那份苦也就耗尽了。
Tassa tassa dukkhanidānassa ajjhupekkhato upekkhaṁ bhāvayato virāgo hoti—
他针对那一苦因以舍心看待、修习舍心而有离染;
evampissa taṁ dukkhaṁ nijjiṇṇaṁ hoti.
这样,他的那份苦也就耗尽了。
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
辛苦用功,也有停止的时候
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:
再者,比丘们,比丘这样省察:
再者,比丘们,修行人会仔细考量:
‘yathāsukhaṁ kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;
dukkhāya pana me attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.
Yannūnāhaṁ dukkhāya attānaṁ padaheyyan’ti.
我何不使自己承受苦而努力?”
“当我顺着自己觉得舒服的方式来过活时,有害于离苦与修行的状态就增长,有益于离苦与修行的品质就衰退;而当我承受辛苦、努力修行时,有害于离苦与修行的状态反而减少,有益于离苦与修行的品质反而增长。这样的话,我何不承受这份辛苦来用功?”
So dukkhāya attānaṁ padahati.
他便使自己承受苦而努力。
Tassa dukkhāya attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.
So na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.
后来,他不再使自己承受苦而努力。
Taṁ kissa hetu?
为什么?
Yassa hi so, bhikkhave, bhikkhu atthāya dukkhāya attānaṁ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti.
比丘们,因为那位比丘使自己承受苦而努力所要达到的目的,已经实现。
Tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.
因此,后来他不再使自己承受苦而努力。
Seyyathāpi, bhikkhave, usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.
比丘们,譬如制箭师将箭杆放在两块燃木之间加热、烘烤,使它正直、适于使用。
Yato kho, bhikkhave, usukārassa tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpitaṁ hoti paritāpitaṁ ujuṁ kataṁ kammaniyaṁ, na so taṁ aparena samayena usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.
比丘们,当制箭师的箭杆已在两块燃木之间加热、烘烤,被制得正直、适于使用之后,后来他便不再把那箭杆放在两块燃木之间加热、烘烤,使它正直、适于使用。
Taṁ kissa hetu?
为什么?
Yassa hi so, bhikkhave, atthāya usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeyya paritāpeyya ujuṁ kareyya kammaniyaṁ svāssa attho abhinipphanno hoti.
比丘们,因为那位制箭师把箭杆放在两块燃木之间加热、烘烤,使它正直、适于使用所要达到的目的,已经实现。
Tasmā na aparena samayena usukāro tejanaṁ dvīsu alātesu ātāpeti paritāpeti ujuṁ karoti kammaniyaṁ.
因此,后来他不再把箭杆放在两块燃木之间加热、烘烤,使它正直、适于使用。
这就像制箭师把箭杆放在两块燃烧的木头之间,加热、烘烤,将它矫直,使它能够使用。箭杆已经矫直、可以使用以后,他便不再放回火中反复烘烤,因为目的已经达到。
Evameva kho, bhikkhave, bhikkhu iti paṭisañcikkhati:
正是这样,比丘们,比丘这样省察:
‘yathāsukhaṁ kho me viharato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti;
dukkhāya pana me attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.
Yannūnāhaṁ dukkhāya attānaṁ padaheyyan’ti.
我何不使自己承受苦而努力?”
So dukkhāya attānaṁ padahati.
他便使自己承受苦而努力。
Tassa dukkhāya attānaṁ padahato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.
So na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.
后来,他不再使自己承受苦而努力。
Taṁ kissa hetu?
为什么?
Yassa hi so, bhikkhave, bhikkhu atthāya dukkhāya attānaṁ padaheyya svāssa attho abhinipphanno hoti.
比丘们,因为那位比丘使自己承受苦而努力所要达到的目的,已经实现。
Tasmā na aparena samayena dukkhāya attānaṁ padahati.
因此,后来他不再使自己承受苦而努力。
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
从听闻教导到出家
Puna caparaṁ, bhikkhave, idha tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.
再者,比丘们,如来出现于世间。他是阿罗汉、凭自力圆满领悟、获得解脱的人,智慧与品行都已圆满,已经圆满走过修行道路,透彻知晓世间;对于能够接受教导的人,他的引导和训练无人能及。他是诸天与人类的老师,是佛、世尊。
So imaṁ lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti.
他亲自证知、证实了这个包括诸天、魔、梵的世间,以及包括沙门、婆罗门、天与人的众生,并将其宣明。
So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ, kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti.
他开示初善、中善、后善,具足义理与文辞的法;显明完全圆满、清净的梵行。
Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule paccājāto.
一个居士、居士之子,或出生于其他家族的人,听闻这法。
So taṁ dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati.
他听闻这法后,对如来获得信心。
So tena saddhāpaṭilābhena samannāgato iti paṭisañcikkhati:
他具足所获得的这份信心,便这样省察:
一个居士、居士的儿子,或其他家庭出身的人,听到这样的教导,对如来生起信心。他因此想到:
‘sambādho gharāvāso rajāpatho, abbhokāso pabbajjā.
“在家生活逼仄,是尘垢之路;出家则如旷野。
Nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ ekantaparisuddhaṁ saṅkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ.
居住家中,要实践全然圆满、全然清净,如磨净贝壳般的梵行,并不容易。
Yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyan’ti.
我何不剃除须发,披上袈裟,从家出离而成为无家者?”
“在家生活拥挤、拘束,容易沾染尘垢;出家生活如同开阔的旷野。身在家中,要完整而清净地过这种修行生活,如磨净的贝壳般洁净,并不容易。我何不剃去须发,穿上袈裟,离开家庭,过无家的出家生活?”
So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya, appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
后来,他舍弃或少或多的财富,离开或小或大的亲属圈,剃除须发,披上袈裟,从家出离而成为无家者。
于是,过了一段时间,他离开亲属,舍下财富,不论亲属多少、财富多少,剃去须发,穿上袈裟,开始出家生活。
出家后的行为准则
So evaṁ pabbajito samāno bhikkhūnaṁ sikkhāsājīvasamāpanno
他这样出家后,具足比丘的学处与共同生活准则,
出家以后,他遵循比丘的训练与共同生活准则:
pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho, lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati.
舍弃杀生,远离杀生,放下棍棒,放下刀剑,有惭、怀有怜悯,安住于悲悯一切生命的利益。
Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharati.
Abrahmacariyaṁ pahāya brahmacārī hoti ārācārī virato methunā gāmadhammā.
Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṁvādako lokassa.
他舍弃妄语,远离妄语,说真实语,守持真实,坚定、可信,不欺骗世人。
他不说谎,坚持真实,说话可靠,不欺骗别人。
Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti; ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya—iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
他舍弃离间语,远离离间语:不把这里听到的传到那里,以离间这些人;也不把那里听到的传到这里,以离间那些人。他使分裂者和合,使和合者更为团结;乐于和合、喜爱和合、欣悦和合,说促成和合的话。
他不搬弄是非,不把这边的话传到那边、那边的话传到这边,挑拨彼此的关系。他帮助不和的人和好,使和睦的人更加团结,喜欢和合,也说促进和合的话。
Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti; yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti.
他舍弃粗恶语,远离粗恶语;他所说的话柔和、悦耳、可爱、入心、文雅,为众人喜爱,为众人悦意。
他不说粗暴伤人的话。他的话柔和、悦耳、亲切、入心,文雅而令人愿意听。
Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasaṁhitaṁ.
他舍弃无益闲谈,远离无益闲谈,适时而说,依事实而说,依利益而说,依法而说,依律而说;适时说值得保存、有根据、有分寸、与利益相应的话。
他不说无益的闲话。他在合适的时候说真实、有益、符合修行的指导与规制的话;说话有根据、有分寸,值得记住,能够带来益处。
So bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato hoti.
他远离损害种子与草木。
Ekabhattiko hoti rattūparato virato vikālabhojanā.
他一日一食,夜间不食,远离非时食。
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato hoti.
他远离舞蹈、歌唱、奏乐与观看表演。
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato hoti.
他远离佩戴花鬘、使用香料与涂饰品,以及用这些来装扮、美饰。
Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato hoti.
他远离高床、大床。
他不损坏种子和草木;
每天只进一餐,夜间不吃,也不在规定时间之外进食;
不跳舞、唱歌、奏乐,也不观看娱乐表演;
不佩戴花饰,不用香料和涂饰品装扮自己;
不用高大奢华的床。
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受金银。
Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受生谷。
Āmakamaṁsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受生肉。
Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受妇女、少女。
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受女奴、男奴。
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受山羊、绵羊。
Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受鸡、猪。
Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受象、牛、公马、母马。
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato hoti.
他远离接受田地、宅地。
他不接受金银、生谷、生肉;不收纳妇女、少女、男女奴仆作为自己支配的人;不接受山羊、绵羊、鸡、猪、象、牛、公马、母马;不接受田地和宅地。
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato hoti.
他远离从事传信、出使。
Kayavikkayā paṭivirato hoti.
他远离买卖。
Tulākūṭakaṁsakūṭamānakūṭā paṭivirato hoti.
他远离在秤、金属钱币与量器上弄虚作假。
Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato hoti.
他远离贿赂、欺骗、诈骗与曲诈。
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato hoti.
他远离割截、杀害、捆绑、拦路抢劫、掠夺及暴力行为。
日常生活中的修习
So santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena. So yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
他以护身的衣服、养腹的钵食为足;无论往哪里去,都随身携带这些而去。
Seyyathāpi nāma pakkhī sakuṇo yena yeneva ḍeti sapattabhārova ḍeti;
譬如有翼之鸟,无论往哪里飞,都只负着自己的双翼而飞;
evameva bhikkhu santuṭṭho hoti kāyaparihārikena cīvarena, kucchiparihārikena piṇḍapātena; so yena yeneva pakkamati samādāyeva pakkamati.
正是这样,比丘以护身的衣服、养腹的钵食为足;无论往哪里去,都随身携带这些而去。
So iminā ariyena sīlakkhandhena samannāgato ajjhattaṁ anavajjasukhaṁ paṭisaṁvedeti.
他具足这圣戒蕴,在内感受无过失之乐。
他有衣服护身,有托钵得来的食物填饱肚子,便对已有的生活所需感到满足。无论去哪里,就带着这些随身所需,如同鸟儿飞到哪里都只带着自己的双翼。具备这样的高尚品行,他内心体验到行为无可责备的安乐。
So cakkhunā rūpaṁ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
Yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati cakkhundriyaṁ, cakkhundriye saṁvaraṁ āpajjati.
如果他不防护眼根而住,贪求、忧等恶不善法便可能流入;为防护这一点,他依之修行,守护眼根,于眼根成就防护。
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
他以耳闻声后……〔底本中略;中文依眼根、意根的同式展开:不执取其相,不执取其细相。如果他不防护耳根而住,贪求、忧等恶不善法便可能流入;为防护这一点,他依之修行,守护耳根,于耳根成就防护。〕
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
他以鼻嗅香后……〔底本中略;同式展开:不执取其相,不执取其细相。如果他不防护鼻根而住,贪求、忧等恶不善法便可能流入;为防护这一点,他依之修行,守护鼻根,于鼻根成就防护。〕
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…
他以舌尝味后……〔底本中略;同式展开:不执取其相,不执取其细相。如果他不防护舌根而住,贪求、忧等恶不善法便可能流入;为防护这一点,他依之修行,守护舌根,于舌根成就防护。〕
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
他以身触所触后……〔底本中略;同式展开:不执取其相,不执取其细相。如果他不防护身根而住,贪求、忧等恶不善法便可能流入;为防护这一点,他依之修行,守护身根,于身根成就防护。〕
manasā dhammaṁ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī.
Yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya paṭipajjati, rakkhati manindriyaṁ, manindriye saṁvaraṁ āpajjati.
如果他不防护意根而住,贪求、忧等恶不善法便可能流入;为防护这一点,他依之修行,守护意根,于意根成就防护。
So iminā ariyena indriyasaṁvarena samannāgato ajjhattaṁ abyāsekasukhaṁ paṭisaṁvedeti.
他具足这圣根防护,在内感受不受扰害之乐。
So abhikkante paṭikkante sampajānakārī hoti, ālokite vilokite sampajānakārī hoti, samiñjite pasārite sampajānakārī hoti, saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti, asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti, uccārapassāvakamme sampajānakārī hoti, gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārī hoti.
他前进、后退时正知而行;向前看、向四周看时正知而行;屈、伸时正知而行;携持大衣、钵与衣服时正知而行;吃、喝、咀嚼、品尝时正知而行;大便、小便时正知而行;行走、站立、坐着、睡眠、醒着、说话、沉默时正知而行。
前进或后退时,他清楚知道自己在做什么;向前看或向周围看,屈曲或伸展身体,携持僧衣和钵,吃饭、喝水、咀嚼、品尝,大小便,以及行走、站立、坐着、睡卧、醒着、说话、沉默时,他都清楚知道整体状态,包括自己正在做什么。
So iminā ca ariyena sīlakkhandhena samannāgato, imāya ca ariyāya santuṭṭhiyā samannāgato, iminā ca ariyena indriyasaṁvarena samannāgato, iminā ca ariyena satisampajaññena samannāgato
vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palālapuñjaṁ.
住于僻静的住处:林野、树下、山中、山涧、山洞、墓地、林莽、露地、草堆。
他具备这样的品行,对已有的生活所需感到满足,在运用包括心的感知能力在内的六种感知能力时摄护自己的心,同时具备持续观察和对整体状态的清楚知道,便来到僻静处居住:树林、树下、山中、山涧、山洞、墓地、林莽、露天处或草堆旁。
舍弃五种障碍
So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṁ parisodheti.
他舍弃对世间的贪求,以离贪求之心而住,使心从贪求中清净。
他断除对世间的贪求,以不再贪求的心安住。
Byāpādapadosaṁ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṁ parisodheti.
他舍弃瞋害与恶意,以无瞋害之心而住,悲悯一切生命的利益,使心从瞋害与恶意中清净。
Thinamiddhaṁ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṁ parisodheti.
他舍弃昏沉与睡眠,离昏沉与睡眠而住,有光明想,有念、正知,使心从昏沉与睡眠中清净。
Uddhaccakukkuccaṁ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṁ parisodheti.
他舍弃掉举与追悔,不掉举而住,内心寂止,使心从掉举与追悔中清净。
断除内心躁动和追悔,不再躁动,内心安定下来。
Vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṁ parisodheti.
他舍弃疑,度疑而住,对于善法不再犹疑,使心从疑中清净。
他就这样断除这五种遮蔽、妨碍心的状态。
四禅
So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe
他舍弃这五盖——心的随染、令慧衰弱者——
vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
这五种障碍会污染心,使领悟和明辨的能力减弱。断除它们以后,他远离感官欲乐,也远离有害于离苦与修行的状态,进入第一禅那(初禅)并安住其中:心有所朝向,并加以审察,体验到由远离而生的喜悦与安乐。
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti. Yaṁ taṁ ariyā ācikkhanti: ‘upekkhako satimā sukhavihārī’ti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
Puna caparaṁ, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā, adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati.
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
忆知过去世
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
当他的心这样入定、清净、明净、无垢、离随染、柔软、适于运用、安住、不动时,他使心转向宿住随念智。
So anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati, seyyathidaṁ—ekampi jātiṁ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṁsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekepi saṁvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṁvaṭṭavivaṭṭakappe:
他忆起种种宿住,即:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生,许多坏劫、许多成劫、许多坏成劫:
他忆起一生、两生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生,以及许多世界毁坏、形成、毁坏与形成的时期。
‘amutrāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṁ; tatrāpāsiṁ evaṁnāmo evaṅgotto evaṁvaṇṇo evamāhāro evaṁsukhadukkhappaṭisaṁvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṁ sauddesaṁ anekavihitaṁ pubbenivāsaṁ anussarati.
“我在那里有这样的名字、这样的氏族、这样的容貌、这样的饮食,经历这样的苦乐,寿命如此长。我从那里死去,生于另一处;在那里,又有这样的名字、这样的氏族、这样的容貌、这样的饮食,经历这样的苦乐,寿命如此长。我从那里死去,生于此处。”如此,他忆起种种宿住,具有其行相与细节。
他忆起自己那时的名字、氏族、容貌、饮食、苦乐和寿命,怎样从那里死去,又出生到另一处;在另一处同样有怎样的经历,最后又怎样从那里死去,出生到这里。他就这样忆起种种过去世,连同当时的情形和细节。
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
比丘们,这样,努力有成果,精勤有成果。
比丘们,这样用功,就有成效。
了知死亡与再生
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte sattānaṁ cutūpapātañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
当他的心这样入定、清净、明净、无垢、离随染、柔软、适于运用、安住、不动时,他使心转向众生死生智。
So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti:
凭借清净、超越常人视力的天眼,他看见众生死去,又再出生;
有的处境低下,有的处境优越;
有的容貌美,有的丑;
有的再生到好的去处,有的再生到悲惨的去处。他知道众生怎样依各自的业而再生。
‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā vacīduccaritena samannāgatā manoduccaritena samannāgatā ariyānaṁ upavādakā micchādiṭṭhikā micchādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā vacīsucaritena samannāgatā manosucaritena samannāgatā ariyānaṁ anupavādakā sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā, te kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapannā’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti.
“这些众生确实具足身恶行、语恶行、意恶行,诋毁圣者,持邪见,依邪见采取行动;他们身坏命终后,生于苦界、恶趣、堕处、地狱。而这些众生具足身善行、语善行、意善行,不诋毁圣者,持正见,依正见采取行动;他们身坏命终后,生于善趣、天界。”如此,他以清净、超越人类的天眼,看见众生死去与再生,下劣与殊胜、美与丑、善趣与恶趣,了知众生随业而往。
他明白:“这些众生身体、言语上有不善行为,心中有不善的意向与认知,诋毁圣者,持有使苦增长的认知方式,并据此采取行动。他们死后,投生于苦难的境地、悲惨的去处、堕落之处、地狱。另一些众生身体、言语上有良善行为,心中有良善的意向与认知,不诋毁圣者,持有导向圆满解脱的认知方式,并据此采取行动。他们死后,投生于好的去处、天界。”
Evampi, bhikkhave, saphalo upakkamo hoti, saphalaṁ padhānaṁ.
比丘们,这样,努力有成果,精勤有成果。
比丘们,这样用功,就有成效。
染污的灭尽与解脱
So evaṁ samāhite citte parisuddhe pariyodāte anaṅgaṇe vigatūpakkilese mudubhūte kammaniye ṭhite āneñjappatte āsavānaṁ khayañāṇāya cittaṁ abhininnāmeti.
So ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti;
他清楚知道实际情形:“这是苦迫;这是苦迫的生起;这是苦迫的止息;这是通向苦迫止息的修行道路。”
‘ime āsavā’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavasamudayo’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodho’ti yathābhūtaṁ pajānāti, ‘ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
如实了知:“这些是漏”;如实了知:“这是漏集”;如实了知:“这是漏灭”;如实了知:“这是导向漏灭的行道”。
Tassa evaṁ jānato evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati, bhavāsavāpi cittaṁ vimuccati, avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati.
Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
解脱时,便有“已解脱”的智。
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānāti.
他了知:“生已尽,梵行已修毕,应作已作,不再有如此的存在。”(证得四果,即阿罗汉果)
十项赞叹的根据
Evaṁvādī, bhikkhave, tathāgatā.
比丘们,诸如来是这样主张的。
Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, tathāgatānaṁ dasa sahadhammikā pāsaṁsaṭṭhānā āgacchanti.
比丘们,诸如来这样主张,便有十项合乎道理的推论,构成应受赞叹的根据。
Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因过去所作而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, tathāgato pubbe sukatakammakārī yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.
那么,比丘们,如来必定过去造过善业,因为如今他感受这样无漏的乐受。
1. 如果苦乐来自过去的行为,他必定过去做过善行。
Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因主宰者的创造而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, tathāgato bhaddakena issarena nimmito yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.
那么,比丘们,如来必定由善的主宰者创造,因为如今他感受这样无漏的乐受。
2. 如果苦乐来自主宰者的创造,他必定是由善的主宰者创造的。
Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因偶然的境遇而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇasaṅgatiko yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.
那么,比丘们,如来必定遇到了良好的境遇,因为如今他感受这样无漏的乐受。
3. 如果苦乐来自偶然的境遇,他必定遇到了好的境遇。
Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因出生类别而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇābhijātiko yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.
那么,比丘们,如来必定属于良好的出生类别,因为如今他感受这样无漏的乐受。
4. 如果苦乐来自出生的类别,他必定属于好的出生类别。
Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti;
比丘们,假如众生因现法中的努力而感受苦乐;
addhā, bhikkhave, tathāgato kalyāṇadiṭṭhadhammūpakkamo yaṁ etarahi evarūpā anāsavā sukhā vedanā vedeti.
那么,比丘们,如来必定在现法中作了良好的努力,因为如今他感受这样无漏的乐受。
5. 如果苦乐来自当下的用功,他必定当下的用功是良好的。
Sace, bhikkhave, sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;
比丘们,假如众生因过去所作而感受苦乐,如来应受赞叹;
no ce sattā pubbekatahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.
假如众生并非因过去所作而感受苦乐,如来也应受赞叹。
Sace, bhikkhave, sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;
比丘们,假如众生因主宰者的创造而感受苦乐,如来应受赞叹;
no ce sattā issaranimmānahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.
假如众生并非因主宰者的创造而感受苦乐,如来也应受赞叹。
Sace, bhikkhave, sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;
比丘们,假如众生因偶然的境遇而感受苦乐,如来应受赞叹;
no ce sattā saṅgatibhāvahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.
假如众生并非因偶然的境遇而感受苦乐,如来也应受赞叹。
Sace, bhikkhave, sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;
比丘们,假如众生因出生类别而感受苦乐,如来应受赞叹;
no ce sattā abhijātihetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.
假如众生并非因出生类别而感受苦乐,如来也应受赞叹。
Sace, bhikkhave, sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato;
比丘们,假如众生因现法中的努力而感受苦乐,如来应受赞叹;
no ce sattā diṭṭhadhammūpakkamahetu sukhadukkhaṁ paṭisaṁvedenti, pāsaṁso tathāgato.
假如众生并非因现法中的努力而感受苦乐,如来也应受赞叹。
Evaṁvādī, bhikkhave, tathāgatā.
比丘们,诸如来是这样主张的。
Evaṁvādīnaṁ, bhikkhave, tathāgatānaṁ ime dasa sahadhammikā pāsaṁsaṭṭhānā āgacchantī”ti.
比丘们,诸如来这样主张,这十项合乎道理的推论便构成应受赞叹的根据。
对于上述五种解释,逐一来看,不论其中哪一种成立或不成立,如来都应受到赞叹。这又是五项根据,与前五项合起来,共有十项。
Idamavoca bhagavā.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
那些比丘心满意足,欢喜世尊所说。
Devadahasuttaṁ niṭṭhitaṁ paṭhamaṁ.
天臂经终,第一经。
《天臂经》终,本品第一经。