1 · 以礼敬六方纪念父亲
dn31:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻:
dn31:1.3
Tena kho pana samayena siṅgālako gahapatiputto kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassati—
当时,居士子辛额勒清晨起来,离开王舍城,衣湿发湿,合掌礼敬各方:
dn31:1.4
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ.
东方、南方、西方、北方、下方、上方。
dn31:2.1
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
世尊上午穿好衣服,持钵携衣,进入王舍城乞食。
dn31:2.2
Addasā kho bhagavā siṅgālakaṁ gahapatiputtaṁ kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavatthaṁ allakesaṁ pañjalikaṁ puthudisā namassantaṁ—
dn31:2.3
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disaṁ.
东方、南方、西方、北方、下方、上方。
dn31:2.5
“kiṁ nu kho tvaṁ, gahapatiputta, kālasseva vuṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassasi—
“居士子,你为什么清晨起来,离开王舍城,衣湿发湿,合掌礼敬各方:
dn31:2.6
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disan”ti?
东方、南方、西方、北方、下方、上方?”
dn31:2.7
“Pitā maṁ, bhante, kālaṁ karonto evaṁ avaca:
“尊者,父亲临终时对我说:
dn31:2.8
‘disā, tāta, namasseyyāsī’ti.
‘孩子,你应礼敬各方。’
dn31:2.9
So kho ahaṁ, bhante, pituvacanaṁ sakkaronto garuṁ karonto mānento pūjento kālasseva uṭṭhāya rājagahā nikkhamitvā allavattho allakeso pañjaliko puthudisā namassāmi—
我尊重、敬重、尊崇、供奉父亲的话,所以清晨起来,离开王舍城,衣湿发湿,合掌礼敬各方:
dn31:2.10
puratthimaṁ disaṁ dakkhiṇaṁ disaṁ pacchimaṁ disaṁ uttaraṁ disaṁ heṭṭhimaṁ disaṁ uparimaṁ disan”ti.
东方、南方、西方、北方、下方、上方。”
dn31:2.12
“Na kho, gahapatiputta, ariyassa vinaye evaṁ cha disā namassitabbā”ti.
“居士子,圣者的律中,不是这样礼敬六方。”
dn31:2.14
Sādhu me, bhante, bhagavā tathā dhammaṁ desetu, yathā ariyassa vinaye cha disā namassitabbā”ti.
dn31:2.15
“Tena hi, gahapatiputta, suṇohi sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmī”ti.
“那么,居士子,你要听,善加作意,我将说。”
2 · 四种有染污的行为
dn31:3.1
“Yato kho, gahapatiputta, ariyasāvakassa cattāro kammakilesā pahīnā honti, catūhi ca ṭhānehi pāpakammaṁ na karoti, cha ca bhogānaṁ apāyamukhāni na sevati, so evaṁ cuddasa pāpakāpagato chaddisāpaṭicchādī
dn31:3.2
ubholokavijayāya paṭipanno hoti. Tassa ayañceva loko āraddho hoti paro ca loko.
就走在赢得两世的道路上,在此世和他世都得成就。
dn31:3.3
So kāyassa bhedā paraṁ maraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjati.
身坏命终后,投生善趣、天界。
dn31:3.6
Pāṇātipāto kho, gahapatiputta, kammakileso, adinnādānaṁ kammakileso, kāmesumicchācāro kammakileso, musāvādo kammakileso.
dn31:3.9
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
善逝这样说后,导师又说:
dn31:4.3
Paradāragamanañceva,
还有侵犯他人妻子的行为,
dn31:4.4
Nappasaṁsanti paṇḍitā”ti.
智者不称赞这些。”
3 · 四种使人偏离的原因
dn31:5.0
3. Catuṭhānaṁ
三、四处〔编集标题〕
dn31:5.1
“Katamehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṁ na karoti?
“不依哪四处造恶业?
dn31:5.2
Chandāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, dosāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, mohāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti, bhayāgatiṁ gacchanto pāpakammaṁ karoti.
随欲偏行而造恶业,随嗔偏行而造恶业,随痴偏行而造恶业,随怖畏偏行而造恶业。
dn31:5.3
Yato kho, gahapatiputta, ariyasāvako neva chandāgatiṁ gacchati, na dosāgatiṁ gacchati, na mohāgatiṁ gacchati, na bhayāgatiṁ gacchati;
居士子,圣弟子不随欲偏行、不随嗔偏行、不随痴偏行、不随怖畏偏行,
dn31:5.4
imehi catūhi ṭhānehi pāpakammaṁ na karotī”ti.
就不依这四处造恶业。”
dn31:5.5
Idamavoca bhagavā.
世尊这样说。
dn31:5.6
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
善逝这样说后,导师又说:
dn31:6.1
“Chandā dosā bhayā mohā,
“因欲、嗔、怖畏、痴,
dn31:6.2
yo dhammaṁ ativattati;
而违越法的人,
dn31:6.3
Nihīyati yaso tassa,
声誉便衰退,
dn31:6.4
kāḷapakkheva candimā.
如黑分之月。
dn31:6.5
Chandā dosā bhayā mohā,
不因欲、嗔、怖畏、痴,
dn31:6.6
yo dhammaṁ nātivattati;
而违越法的人,
dn31:6.7
Āpūrati yaso tassa,
声誉便增长,
dn31:6.8
sukkapakkheva candimā”ti.
如白分之月。”
4 · 六种使财富流失的习惯
dn31:7.0
4. Cha apāyamukhāni
四、六种流失之门〔编集标题〕
dn31:7.1
“Katamāni cha bhogānaṁ apāyamukhāni na sevati?
“不从事哪六种财富流失之门?
dn31:7.2
Surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyogo kho, gahapatiputta, bhogānaṁ apāyamukhaṁ, vikālavisikhācariyānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, samajjābhicaraṇaṁ bhogānaṁ apāyamukhaṁ, jūtappamādaṭṭhānānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, pāpamittānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ, ālasyānuyogo bhogānaṁ apāyamukhaṁ.
居士子,耽于作为放逸之因的酒类醉品,是财富流失之门;
耽于非时游荡街巷,是财富流失之门;
常赴歌舞集会,是财富流失之门;
耽于导致放逸的赌博,是财富流失之门;
亲近恶友,是财富流失之门;
耽于懒惰,是财富流失之门。
5 · 饮酒
dn31:8.0
5. Surāmerayassa cha ādīnavā
五、酒类的六种过患〔编集标题〕
dn31:8.1
Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge.
居士子,沉迷作为放逸之因的酒类醉品有六种过患。
dn31:8.2
Sandiṭṭhikā dhanajāni, kalahappavaḍḍhanī, rogānaṁ āyatanaṁ, akittisañjananī, kopīnanidaṁsanī, paññāya dubbalikaraṇītveva chaṭṭhaṁ padaṁ bhavati.
当下损失财富;
增多争吵;
成为疾病的根源;
产生恶名;
暴露隐处;
第六,削弱智慧。
dn31:8.3
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge.
居士子,这就是沉迷作为放逸之因的酒类醉品的六种过患。
6 · 游荡街巷
dn31:9.0
6. Vikālacariyāya cha ādīnavā
六、非时游行的六种过患〔编集标题〕
dn31:9.1
Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge.
居士子,耽于非时游荡街巷有六种过患。
dn31:9.2
Attāpissa agutto arakkhito hoti, puttadāropissa agutto arakkhito hoti, sāpateyyampissa aguttaṁ arakkhitaṁ hoti, saṅkiyo ca hoti pāpakesu ṭhānesu, abhūtavacanañca tasmiṁ rūhati, bahūnañca dukkhadhammānaṁ purakkhato hoti.
自身无人守护;
妻儿无人守护;
财物无人守护;
在恶事上受到怀疑;
不实的传言加在身上;
置身多种苦难之中。
dn31:9.3
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā vikālavisikhācariyānuyoge.
居士子,这就是耽于非时游荡街巷的六种过患。
“经常在不合适的时间游荡街巷,有六种害处:
自己失去照应;
妻子儿女失去照应;
财物失去看护;
发生坏事时容易被怀疑;
不实的传闻落到自己头上;
遭遇多种苦难。
这就是经常在不合适的时间游荡街巷的六种害处。”
本段全部词语
7 · 追逐歌舞娱乐
dn31:10.0
7. Samajjābhicaraṇassa cha ādīnavā
七、常赴集会的六种过患〔编集标题〕
dn31:10.1
Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā samajjābhicaraṇe.
居士子,常赴歌舞集会有六种过患。
dn31:10.2
Kva naccaṁ, kva gītaṁ, kva vāditaṁ, kva akkhānaṁ, kva pāṇissaraṁ, kva kumbhathunanti.
哪里有舞蹈?哪里有歌唱?哪里有演奏?哪里有说故事?哪里有击掌歌?哪里有罐鼓?
dn31:10.3
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā samajjābhicaraṇe.
居士子,这就是常赴歌舞集会的六种过患。
8 · 赌博的六种害处
dn31:11.0
8. Jūtappamādassa cha ādīnavā
八、赌博放逸的六种过患〔编集标题〕
dn31:11.1
Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge.
居士子,耽于导致放逸的赌博有六种过患。
dn31:11.2
Jayaṁ veraṁ pasavati, jino vittamanusocati, sandiṭṭhikā dhanajāni, sabhāgatassa vacanaṁ na rūhati, mittāmaccānaṁ paribhūto hoti, āvāhavivāhakānaṁ apatthito hoti:
赢者招致怨恨;
输者忧伤钱财;
当下损失财富;
在集会中说话不被采信;
被朋友同伴轻视;
婚嫁者不愿与他结亲,心想:
dn31:11.3
‘akkhadhutto ayaṁ purisapuggalo nālaṁ dārabharaṇāyā’ti.
‘这个人沉迷赌博,不能养妻。’
dn31:11.4
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā jūtappamādaṭṭhānānuyoge.
居士子,这就是耽于导致放逸的赌博的六种过患。
“沉迷赌博有六种害处:
赢钱会招来怨恨;
输钱会为钱财伤心;
财富当下受到损失;
在集会上说话没人信;
朋友和同伴看不起他;
谈婚论嫁的人不愿与他结亲,觉得:‘这个人沉迷赌博,养不起妻子。’
这就是沉迷赌博的六种害处。”
本段全部词语
9 · 结交坏朋友
dn31:12.0
9. Pāpamittatāya cha ādīnavā
九、恶友性的六种过患〔编集标题〕
dn31:12.1
Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā pāpamittānuyoge.
居士子,亲近恶友有六种过患。
dn31:12.2
Ye dhuttā, ye soṇḍā, ye pipāsā, ye nekatikā, ye vañcanikā, ye sāhasikā. Tyāssa mittā honti te sahāyā.
赌徒、放荡者、酒徒、欺诈者、骗子、暴徒,成为他的朋友、伙伴。
dn31:12.3
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā pāpamittānuyoge.
居士子,这就是亲近恶友的六种过患。
10 · 懒惰的六种借口
dn31:13.0
10. Ālasyassa cha ādīnavā
十、懒惰的六种过患〔编集标题〕
dn31:13.1
Cha khome, gahapatiputta, ādīnavā ālasyānuyoge.
居士子,耽于懒惰有六种过患。
dn31:13.2
Atisītanti kammaṁ na karoti, atiuṇhanti kammaṁ na karoti, atisāyanti kammaṁ na karoti, atipātoti kammaṁ na karoti, atichātosmīti kammaṁ na karoti, atidhātosmīti kammaṁ na karoti.
说‘太冷’而不做事,说‘太热’而不做事,说‘太晚’而不做事,说‘太早’而不做事,说‘我太饿’而不做事,说‘我太饱’而不做事。
dn31:13.3
Tassa evaṁ kiccāpadesabahulassa viharato anuppannā ceva bhogā nuppajjanti, uppannā ca bhogā parikkhayaṁ gacchanti.
他这样常以借口推托应做之事,未生的财富不生,已有的财富渐尽。
dn31:13.4
Ime kho, gahapatiputta, cha ādīnavā ālasyānuyoge”ti.
居士子,这就是耽于懒惰的六种过患。”
dn31:13.6
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
善逝这样说后,导师又说:
“习惯于懒惰,有六种害处:
嫌太冷不做事;
嫌太热不做事;
嫌太晚不做事;
嫌太早不做事;
嫌太饿不做事;
嫌太饱也不做事。
总找这些借口逃避工作,新财富挣不到,原有的财富也会耗尽。这就是习惯于懒惰的六种害处。”
佛陀接着用偈颂说:
本段全部词语
11 · 偈颂:交友与勤勉
dn31:14.1
“Hoti pānasakhā nāma,
有一种称为酒友,
dn31:14.2
hoti sammiyasammiyo;
有一种只说“亲爱的朋友”;
dn31:14.3
Yo ca atthesu jātesu,
在需要帮助的时候,
dn31:14.4
sahāyo hoti so sakhā.
成为伙伴的才是朋友。
dn31:14.5
Ussūraseyyā paradārasevanā,
晚起、侵犯他人妻子,
dn31:14.6
Verappasavo ca anatthatā ca;
产生怨恨、损害,
dn31:14.7
Pāpā ca mittā sukadariyatā ca,
恶友与极度悭吝,
dn31:14.8
Ete cha ṭhānā purisaṁ dhaṁsayanti.
这六处使人败落。
dn31:14.9
Pāpamitto pāpasakho,
与恶友、恶伴相交,
dn31:14.10
pāpaācāragocaro;
行为和往来之处恶劣,
dn31:14.11
Asmā lokā paramhā ca,
在此世与他世,
dn31:14.12
ubhayā dhaṁsate naro.
两方面都会败落。
dn31:14.13
Akkhitthiyo vāruṇī naccagītaṁ,
赌博、女色、酒、歌舞,
dn31:14.14
Divā soppaṁ pāricariyā akāle;
白天睡觉、非时游行,
dn31:14.15
Pāpā ca mittā sukadariyatā ca,
恶友和极度悭吝,
dn31:14.16
Ete cha ṭhānā purisaṁ dhaṁsayanti.
这六处使人败落。
dn31:14.17
Akkhehi dibbanti suraṁ pivanti,
他们赌博、饮酒,
dn31:14.18
Yantitthiyo pāṇasamā paresaṁ;
亲近别人视如生命的妻子,
dn31:14.19
Nihīnasevī na ca vuddhasevī,
亲近低劣者,不亲近贤良者,
dn31:14.20
Nihīyate kāḷapakkheva cando.
便如黑分月一样衰退。
dn31:14.21
Yo vāruṇī addhano akiñcano,
因酒而失财、贫无所有,
dn31:14.22
Pipāso pivaṁ papāgato;
仍渴饮而走进酒肆,
dn31:14.23
Udakamiva iṇaṁ vigāhati,
如入水般陷入债务,
dn31:14.24
Akulaṁ kāhiti khippamattano.
很快败坏自己的家庭。
dn31:14.27
Niccaṁ mattena soṇḍena,
总是醉酒酗饮,
dn31:14.28
sakkā āvasituṁ gharaṁ.
不能安顿家庭生活。
dn31:14.29
Atisītaṁ atiuṇhaṁ,
“太冷、太热,
dn31:14.30
atisāyamidaṁ ahu;
现在太晚”,
dn31:14.31
Iti vissaṭṭhakammante,
如此放下工作,
dn31:14.32
atthā accenti māṇave.
利益就离开年轻人。
dn31:14.33
Yodha sītañca uṇhañca,
若不把寒冷与炎热,
dn31:14.34
tiṇā bhiyyo na maññati;
看得比草更重,
dn31:14.35
Karaṁ purisakiccāni,
履行自己应尽的职责,
dn31:14.36
so sukhaṁ na vihāyatī”ti.
便不失去安乐。
有的朋友只陪你喝酒,
有的只会亲热地叫你朋友;
遇事肯帮你的,才是真朋友。
晚起、与他人妻子发生不正当关系,
与人结怨、做有害的事,
恶友与极端吝啬,
这六处使人败落。
与恶友、恶伴相交,
行为不端,出入不良场所,
在今生和后世,
两方面都会败落。
赌博、女色、酒、歌舞,
白天睡觉、在不合适的时间游荡,
恶友和极端吝啬,
这六处使人败落。
他们赌博、饮酒,
亲近别人视如生命的妻子,
亲近低劣者,不亲近贤良者,
便如渐亏的月亮一样衰退。
因酒而失财、一贫如洗,
仍渴饮而走进酒馆,
陷进债务,就像沉进水中,
很快败坏自己的家庭。
习惯白天睡觉,
到了夜里才起身活动,
总是醉酒酗饮,
不能安顿家庭生活。
“太冷、太热,
现在太晚”,
如此放下工作,
年轻人便错失挣钱的机会。
若不把寒冷与炎热,
看得比草更重,
履行自己应尽的职责,
便不失去安乐。
12 · 四种假朋友
dn31:15.0
11. Mittapatirūpaka
十一、似友者〔编集标题〕
dn31:15.1
“Cattārome, gahapatiputta, amittā mittapatirūpakā veditabbā.
“居士子,应当认识这四种貌似朋友的非友。
dn31:15.2
Aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo, vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo, anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo, apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo.
应当认识:只拿取的人是似友的非友;
只说话的人是似友的非友;
奉承的人是似友的非友;
在损失中作伴的人是似友的非友。
13 · 只索取的朋友
dn31:16.1
Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.
居士子,由四处可知只拿取者是似友的非友。
dn31:16.2
Aññadatthuharo hoti,
只拿取,
dn31:16.3
appena bahumicchati;
给少而想得多;
dn31:16.4
Bhayassa kiccaṁ karoti,
因怖畏才做事,
dn31:16.5
sevati atthakāraṇā.
为利益而交往。
dn31:16.6
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi aññadatthuharo amitto mittapatirūpako veditabbo.
居士子,由这四处可知只拿取者是似友的非友。
“怎样认清只索取的朋友?看这四点:
只想从你这里拿东西;
付出很少,却想得到很多;
因为害怕才替你办事;
只是为了自己的利益与你来往。
从这四点,就能看出这样的人看似朋友,其实不是朋友。”
本段全部词语
14 · 只说漂亮话的朋友
dn31:17.1
Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo.
居士子,由四处可知只说话者是似友的非友。
dn31:17.2
Atītena paṭisantharati, anāgatena paṭisantharati, niratthakena saṅgaṇhāti, paccuppannesu kiccesu byasanaṁ dasseti.
以过去的事表示好意,以未来的事表示好意,以无益之事笼络,遇到当前应做的事,就表示自己有困难。
dn31:17.3
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi vacīparamo amitto mittapatirūpako veditabbo.
居士子,由这四处可知只说话者是似友的非友。
“怎样认清只说漂亮话的朋友?看这四点:
嘴上说过去本可以帮助你;
许诺以后一定帮忙;
用无关紧要的好处拉拢你;
现在真需要帮忙时,却说自己有困难。
从这四点,就能看出这样的人看似朋友,其实不是朋友。”
本段全部词语
15 · 一味奉承的朋友
dn31:18.1
Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo.
居士子,由四处可知奉承者是似友的非友。
dn31:18.2
Pāpakampissa anujānāti, kalyāṇampissa anujānāti, sammukhāssa vaṇṇaṁ bhāsati, parammukhāssa avaṇṇaṁ bhāsati.
恶事也赞同,善事也赞同,当面称赞,背后贬低。
dn31:18.3
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anuppiyabhāṇī amitto mittapatirūpako veditabbo.
居士子,由这四处可知奉承者是似友的非友。
16 · 陪你一起放纵、耗损财富的朋友
dn31:19.1
Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo.
居士子,由四处可知在损失中作伴者是似友的非友。
dn31:19.2
Surāmerayamajjappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti, vikālavisikhācariyānuyoge sahāyo hoti, samajjābhicaraṇe sahāyo hoti, jūtappamādaṭṭhānānuyoge sahāyo hoti.
在耽于酒类醉品时作伴,在非时游荡街巷时作伴,在常赴歌舞集会时作伴,在耽于赌博时作伴。
dn31:19.3
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi apāyasahāyo amitto mittapatirūpako veditabbo”ti.
居士子,由这四处可知在损失中作伴者是似友的非友。
dn31:19.5
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
善逝这样说后,导师又说:
“怎样认清陪你一起放纵、耗损财富的朋友?看这四点:
陪你酗酒;
陪你在不合适的时间游荡街巷;
陪你追逐歌舞娱乐;
陪你沉迷赌博。
从这四点,就能看出这样的人看似朋友,其实不是朋友。”
佛陀又说:
本段全部词语
17 · 偈颂:远离假朋友
dn31:20.1
“Aññadatthuharo mitto,
“只拿取的朋友,
dn31:20.2
yo ca mitto vacīparo;
以及只说话的朋友,
dn31:20.3
Anuppiyañca yo āha,
说奉承话的人,
dn31:20.4
apāyesu ca yo sakhā.
在败落中作伴的人,
dn31:20.5
Ete amitte cattāro,
这四种非友,
dn31:20.6
iti viññāya paṇḍito;
智者这样认识后,
dn31:20.7
Ārakā parivajjeyya,
应当远远避开,
dn31:20.8
maggaṁ paṭibhayaṁ yathā”ti.
如避开危险道路。”
18 · 四种真心朋友
dn31:21.0
12. Suhadamitta
十二、善心朋友〔编集标题〕
dn31:21.1
“Cattārome, gahapatiputta, mittā suhadā veditabbā.
“居士子,应当认识这四种善心朋友。
dn31:21.2
Upakāro mitto suhado veditabbo, samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo, atthakkhāyī mitto suhado veditabbo, anukampako mitto suhado veditabbo.
帮助者是善心朋友;
同甘共苦者是善心朋友;
告知利益者是善心朋友;
悲悯者是善心朋友。
19 · 真朋友怎样帮助
dn31:22.1
Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo.
居士子,由四处可知帮助者是善心朋友。
dn31:22.2
Pamattaṁ rakkhati, pamattassa sāpateyyaṁ rakkhati, bhītassa saraṇaṁ hoti, uppannesu kiccakaraṇīyesu taddiguṇaṁ bhogaṁ anuppadeti.
保护放逸者,保护放逸者的财物,成为怖畏者的依靠,需要办事时给予双倍的财物。
dn31:22.3
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi upakāro mitto suhado veditabbo.
居士子,由这四处可知帮助者是善心朋友。
20 · 真朋友怎样同甘共苦
dn31:23.1
Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo.
居士子,由四处可知同甘共苦者是善心朋友。
dn31:23.2
Guyhamassa ācikkhati, guyhamassa parigūhati, āpadāsu na vijahati, jīvitaṁpissa atthāya pariccattaṁ hoti.
告诉他自己的秘密,守护他的秘密,危难时不离弃,为了他甚至舍弃生命。
dn31:23.3
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi samānasukhadukkho mitto suhado veditabbo.
居士子,由这四处可知同甘共苦者是善心朋友。
21 · 真朋友怎样给予有益的指点
dn31:24.1
Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo.
居士子,由四处可知告知利益者是善心朋友。
dn31:24.2
Pāpā nivāreti, kalyāṇe niveseti, assutaṁ sāveti, saggassa maggaṁ ācikkhati.
阻止作恶,使安立于善,使听闻未闻之事,指出生天之道。
dn31:24.3
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi atthakkhāyī mitto suhado veditabbo.
居士子,由这四处可知告知利益者是善心朋友。
22 · 真朋友怎样悲悯
dn31:25.1
Catūhi kho, gahapatiputta, ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo.
居士子,由四处可知悲悯者是善心朋友。
dn31:25.2
Abhavenassa na nandati, bhavenassa nandati, avaṇṇaṁ bhaṇamānaṁ nivāreti, vaṇṇaṁ bhaṇamānaṁ pasaṁsati.
不为他的衰败而欢喜,为他的兴盛而欢喜,制止说他坏话者,称赞说他好话者。
dn31:25.3
Imehi kho, gahapatiputta, catūhi ṭhānehi anukampako mitto suhado veditabbo”ti.
居士子,由这四处可知悲悯者是善心朋友。
dn31:25.5
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
善逝这样说后,导师又说:
23 · 珍惜朋友,妥善使用财富
dn31:26.1
“Upakāro ca yo mitto,
“帮助的朋友,
dn31:26.2
sukhe dukkhe ca yo sakhā;
同甘共苦的伙伴,
dn31:26.3
Atthakkhāyī ca yo mitto,
告知利益的朋友,
dn31:26.4
yo ca mittānukampako.
以及悲悯的朋友,
dn31:26.5
Etepi mitte cattāro,
这四种朋友,
dn31:26.6
iti viññāya paṇḍito;
智者这样认识后,
dn31:26.7
Sakkaccaṁ payirupāseyya,
应当恭敬照料,
dn31:26.8
mātā puttaṁva orasaṁ;
如母亲照料亲生子。
dn31:26.9
Paṇḍito sīlasampanno,
智者具足戒,
dn31:26.10
jalaṁ aggīva bhāsati.
如燃火般明亮。
dn31:26.11
Bhoge saṁharamānassa,
积聚财富时,
dn31:26.12
bhamarasseva irīyato;
如蜜蜂往来,
dn31:26.13
Bhogā sannicayaṁ yanti,
财富不断积聚,
dn31:26.14
vammikovupacīyati.
如蚁丘增高。
dn31:26.15
Evaṁ bhoge samāhatvā,
如此积聚财富,
dn31:26.16
alamatto kule gihī;
在家者足以持家,
dn31:26.17
Catudhā vibhaje bhoge,
应将财富分为四份,
dn31:26.18
sa ve mittāni ganthati.
他确实能维系朋友。
dn31:26.19
Ekena bhoge bhuñjeyya,
用一份享用财富,
dn31:26.20
dvīhi kammaṁ payojaye;
用两份经营事业,
dn31:26.21
Catutthañca nidhāpeyya,
第四份储藏起来,
dn31:26.22
āpadāsu bhavissatī”ti.
用于危难之时。”
“帮助你、与你同甘共苦,
给你有益的指点、真心关怀你,
智者认清这四种朋友,
就用心珍惜,像母亲照顾亲生孩子。
有智慧而行为端正的人,
如火焰一般明亮。
像蜜蜂往来采集那样积累财富,
财富便像蚁丘一样增长。
在家人这样积累财富,足以持家,
并将财富分成四份,维系友谊:
一份用于日常享用,
两份用于经营事业,
第四份储存起来,应付困难。”
本段全部词语
24 · 六方代表六种关系
25 · 东方:子女与父母
dn31:28.1
Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhātabbā—
居士子,子女应以五处奉事作为东方的父母:
dn31:28.2
bhato ne bharissāmi, kiccaṁ nesaṁ karissāmi, kulavaṁsaṁ ṭhapessāmi, dāyajjaṁ paṭipajjāmi, atha vā pana petānaṁ kālaṅkatānaṁ dakkhiṇaṁ anuppadassāmīti.
他们养育了我,我也要供养他们;
替他们办事;
延续家族;
承接遗产;
他们去世后,为他们作供施。
dn31:28.3
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi puttaṁ anukampanti.
如此由子女以五处奉事的父母,以五处悲悯子女:
dn31:28.4
Pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, sippaṁ sikkhāpenti, patirūpena dārena saṁyojenti, samaye dāyajjaṁ niyyādenti.
阻止孩子作恶;
帮助孩子做好事;
教孩子谋生的技艺;
安排合适的婚配;
在合适的时候交付遗产。
dn31:28.5
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi puttena puratthimā disā mātāpitaro paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi puttaṁ anukampanti.
居士子,如此由子女以五处奉事的父母,就以这五处悲悯子女。
dn31:28.6
Evamassa esā puratthimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
如此,这东方受到遮护,安稳而无怖畏。
26 · 南方:学生与老师
dn31:29.1
Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhātabbā—
居士子,学生应以五处奉事作为南方的老师:
dn31:29.2
uṭṭhānena upaṭṭhānena sussusāya pāricariyāya sakkaccaṁ sippapaṭiggahaṇena.
见到老师起身致敬;
服侍老师;
认真听教;
照料老师;
用心学习技艺。
dn31:29.3
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi antevāsiṁ anukampanti—
如此由学生以五处奉事的老师,以五处悲悯学生:
dn31:29.4
suvinītaṁ vinenti, suggahitaṁ gāhāpenti, sabbasippassutaṁ samakkhāyino bhavanti, mittāmaccesu paṭiyādenti, disāsu parittāṇaṁ karonti.
好好训练学生;
使学生牢固掌握所学;
完整传授本门技艺和知识;
向朋友同伴推荐学生;
使学生到各处都得到保护。
dn31:29.5
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi antevāsinā dakkhiṇā disā ācariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi antevāsiṁ anukampanti.
居士子,如此由学生以五处奉事的老师,就以这五处悲悯学生。
dn31:29.6
Evamassa esā dakkhiṇā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
如此,这南方受到遮护,安稳而无怖畏。
“学生应当从五方面照顾好作为南方的老师:
见到老师起身致敬;
服侍老师;
认真听教;
照料老师;
用心学习技艺。
老师受到这样的对待,也从五方面关怀学生:
好好训练学生;
使学生牢固掌握所学;
完整传授本门技艺和知识;
向朋友同伴推荐学生;
使学生到各处都得到保护。
学生这样做好五方面的事,老师便以这五方面回应。这就照顾好了南方,使这一方安稳,没有危险。”
本段全部词语
27 · 西方:丈夫与妻子
dn31:30.1
Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhātabbā—
居士子,丈夫应以五处奉事作为西方的妻子:
dn31:30.2
sammānanāya anavamānanāya anaticariyāya issariyavossaggena alaṅkārānuppadānena.
尊重她;
不轻视她;
忠于婚姻;
把管理的权责交给她;
给她饰物。
dn31:30.3
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi sāmikaṁ anukampati—
如此由丈夫以五处奉事的妻子,以五处悲悯丈夫:
dn31:30.4
susaṁvihitakammantā ca hoti, saṅgahitaparijanā ca, anaticārinī ca, sambhatañca anurakkhati, dakkhā ca hoti analasā sabbakiccesu.
安排好事务;
照顾家中人员;
忠于婚姻;
守护积累的财产;
办理各项事务时能干而不懒惰。
dn31:30.5
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi sāmikena pacchimā disā bhariyā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi sāmikaṁ anukampati.
居士子,如此由丈夫以五处奉事的妻子,就以这五处悲悯丈夫。
dn31:30.6
Evamassa esā pacchimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
如此,这西方受到遮护,安稳而无怖畏。
“丈夫应当从五方面照顾好作为西方的妻子:
尊重她;
不轻视她;
忠于婚姻;
把管理的权责交给她;
给她饰物。
妻子受到这样的对待,也从五方面关怀丈夫:
安排好事务;
照顾家中人员;
忠于婚姻;
守护积累的财产;
办理各项事务时能干而不懒惰。
丈夫这样做好五方面的事,妻子便以这五方面回应。这就照顾好了西方,使这一方安稳,没有危险。”
本段全部词语
28 · 北方:在家人与朋友同伴
dn31:31.1
Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhātabbā—
居士子,良家子应以五处奉事作为北方的朋友同伴:
dn31:31.2
dānena peyyavajjena atthacariyāya samānattatāya avisaṁvādanatāya.
给予财物;
说亲切的话;
做对他们有益的事;
平等相待;
诚实守信。
dn31:31.3
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti—
如此由良家子以五处奉事的朋友同伴,以五处悲悯良家子:
dn31:31.4
pamattaṁ rakkhanti, pamattassa sāpateyyaṁ rakkhanti, bhītassa saraṇaṁ honti, āpadāsu na vijahanti, aparapajā cassa paṭipūjenti.
他疏忽时保护他;
他疏忽时保护他的财物;
他害怕时成为依靠;
困难时不离弃;
敬重他的后代。
dn31:31.5
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uttarā disā mittāmaccā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti.
居士子,如此由良家子以五处奉事的朋友同伴,就以这五处悲悯良家子。
dn31:31.6
Evamassa esā uttarā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
如此,这北方受到遮护,安稳而无怖畏。
29 · 下方:主人、奴仆与雇工
dn31:32.1
Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhātabbā—
居士子,主人应以五处奉事作为下方的奴仆与雇工:
dn31:32.2
yathābalaṁ kammantasaṁvidhānena bhattavetanānuppadānena gilānupaṭṭhānena acchariyānaṁ rasānaṁ saṁvibhāgena samaye vossaggena.
按照能力安排工作;
提供饭食和报酬;
生病时给予照料;
分享特别的美食;
适时给他们休息。
dn31:32.3
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā pañcahi ṭhānehi ayyirakaṁ anukampanti—
如此由主人以五处奉事的奴仆与雇工,以五处悲悯主人:
dn31:32.4
pubbuṭṭhāyino ca honti, pacchā nipātino ca, dinnādāyino ca, sukatakammakarā ca, kittivaṇṇaharā ca.
比主人早起;
比主人晚睡;
只拿给予的东西;
认真做好工作;
传扬主人的好名声。
dn31:32.5
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi ayyirakena heṭṭhimā disā dāsakammakarā paccupaṭṭhitā imehi pañcahi ṭhānehi ayyirakaṁ anukampanti.
居士子,如此由主人以五处奉事的奴仆与雇工,就以这五处悲悯主人。
dn31:32.6
Evamassa esā heṭṭhimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā.
如此,这下方受到遮护,安稳而无怖畏。
30 · 上方:在家人与出家修行者和婆罗门
dn31:33.1
Pañcahi kho, gahapatiputta, ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhātabbā—
dn31:33.2
mettena kāyakammena mettena vacīkammena mettena manokammena anāvaṭadvāratāya āmisānuppadānena.
以善意的身体行为对待;
以善意的言语对待;
以善意的心念对待;
为他们敞开家门;
提供生活物资。
dn31:33.3
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā chahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti—
dn31:33.4
pāpā nivārenti, kalyāṇe nivesenti, kalyāṇena manasā anukampanti, assutaṁ sāventi, sutaṁ pariyodāpenti, saggassa maggaṁ ācikkhanti.
阻止他作恶;
帮助他做好事;
以善意关怀他;
告诉他未曾听闻的教导;
使他已经听过的更加清楚;
指明通向天界的道路。
dn31:33.5
Imehi kho, gahapatiputta, pañcahi ṭhānehi kulaputtena uparimā disā samaṇabrāhmaṇā paccupaṭṭhitā imehi chahi ṭhānehi kulaputtaṁ anukampanti.
dn31:33.6
Evamassa esā uparimā disā paṭicchannā hoti khemā appaṭibhayā”ti.
如此,这上方受到遮护,安稳而无怖畏。
dn31:33.7
Idamavoca bhagavā.
世尊这样说。
dn31:33.8
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
善逝这样说后,导师又说:
31 · 偈颂:维系人与人的关系
dn31:34.1
“Mātāpitā disā pubbā,
“父母是东方,
dn31:34.2
ācariyā dakkhiṇā disā;
教师是南方;
dn31:34.3
Puttadārā disā pacchā,
妻儿是西方,
dn31:34.4
mittāmaccā ca uttarā.
朋友同伴是北方。
dn31:34.5
Dāsakammakarā heṭṭhā,
奴仆与雇工在下,
dn31:34.6
uddhaṁ samaṇabrāhmaṇā;
沙门、婆罗门在上;
dn31:34.7
Etā disā namasseyya,
应礼敬这些方向,
dn31:34.8
alamatto kule gihī.
在家者才能持家。
dn31:34.9
Paṇḍito sīlasampanno,
智者具足戒,
dn31:34.10
saṇho ca paṭibhānavā;
柔和而有辩才;
dn31:34.11
Nivātavutti atthaddho,
谦逊而不僵硬,
dn31:34.12
tādiso labhate yasaṁ.
这样的人获得声誉。
dn31:34.13
Uṭṭhānako analaso,
勤勉而不懒惰,
dn31:34.14
āpadāsu na vedhati;
遇难不动摇;
dn31:34.15
Acchinnavutti medhāvī,
行为始终如一、有明辨,
dn31:34.16
tādiso labhate yasaṁ.
这样的人获得声誉。
dn31:34.18
vadaññū vītamaccharo;
慷慨而离悭吝;
dn31:34.19
Netā vinetā anunetā,
能引导、训练、劝导,
dn31:34.20
tādiso labhate yasaṁ.
这样的人获得声誉。
dn31:34.22
atthacariyā ca yā idha;
以及这里的利行,
dn31:34.23
Samānattatā ca dhammesu,
在各种事情中平等相待,
dn31:34.24
tattha tattha yathārahaṁ;
处处恰如其分,
dn31:34.26
rathassāṇīva yāyato.
如行车的轴销。
dn31:34.28
na mātā puttakāraṇā;
母亲不会由于孩子,
dn31:34.29
Labhetha mānaṁ pūjaṁ vā,
得到尊重或礼敬,
dn31:34.30
pitā vā puttakāraṇā.
父亲也不会由于孩子而得到。
dn31:34.32
sammapekkhanti paṇḍitā;
智者善加看顾,
dn31:34.33
Tasmā mahattaṁ papponti,
所以他们达到显著地位,
dn31:34.34
pāsaṁsā ca bhavanti te”ti.
也受到称赞。”
“父母在东,老师在南,
妻子儿女在西,朋友同伴在北,
奴仆与雇工在下,出家修行者和婆罗门在上。
在家人礼敬这些方向,才善于持家。
有智慧,行为端正,柔和而善于表达,
谦逊、不固执,这样的人赢得声誉。
勤勉、不懒惰,遇到困难不动摇,
行为始终如一,懂得明辨,这样的人赢得声誉。
关怀别人,善于交友,慷慨而不吝啬,
能够引导、教导、劝勉,这样的人赢得声誉。
给予,亲切的言语,为人做有益的事,
在各种事情中平等相待,处处恰当,
这些使人们相互扶持的做法,
就像车辆上的轴销,使各部分相连,车才能前行。
如果没有这些,父母也得不到子女的尊敬。
正因为有这些,智者认真照顾人与人的关系,
因此得到尊重,也受到赞许。”
32 · 辛额勒皈依
dn31:35.2
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante.
“太好了,尊者!太好了,尊者!
dn31:35.3
Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṁ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya ‘cakkhumanto rūpāni dakkhantī’ti; evamevaṁ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.
譬如扶起倾覆者,揭开遮蔽者,为迷路者指路,在黑暗中持油灯,使有眼者看见形色;世尊如此以多种方式显示法。