1 · 在家人的两种利益
an8.54:1.1
Ekaṁ samayaṁ bhagavā koliyesu viharati kakkarapattaṁ nāma koliyānaṁ nigamo.
一时,世尊住在拘利族境内,名为迦迦罗跋多的市镇。
an8.54:1.2
Atha kho dīghajāṇu koliyaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho dīghajāṇu koliyaputto bhagavantaṁ etadavoca:
an8.54:1.3
“mayaṁ, bhante, gihī kāmabhogino puttasambādhasayanaṁ ajjhāvasāma, kāsikacandanaṁ paccanubhoma, mālāgandhavilepanaṁ dhārayāma, jātarūparajataṁ sādayāma.
“尊者,我们是在家享欲者,住在儿女挤满卧处的家庭,享用迦尸的檀香,佩戴花鬘、香料、涂香,接受金银。
an8.54:1.4
Tesaṁ no, bhante, bhagavā amhākaṁ tathā dhammaṁ desetu ye amhākaṁ assu dhammā diṭṭhadhammahitāya diṭṭhadhammasukhāya, samparāyahitāya samparāyasukhāyā”ti.
an8.54:2.1
“Cattārome, byagghapajja, dhammā kulaputtassa diṭṭhadhammahitāya saṁvattanti diṭṭhadhammasukhāya.
an8.54:2.2
Katame cattāro?
哪四种?
an8.54:2.3
Uṭṭhānasampadā, ārakkhasampadā, kalyāṇamittatā, samajīvitā.
勤勉具足、守护具足、善友性、平衡生活。
2 · 勤勉做事
an8.54:2.5
Idha, byagghapajja, kulaputto yena kammaṭṭhānena jīvikaṁ kappeti—
在这里,良家子依某种工作谋生,
an8.54:2.6
yadi kasiyā, yadi vaṇijjāya, yadi gorakkhena, yadi issattena, yadi rājaporisena, yadi sippaññatarena—
或耕种、或经商、或牧牛、或射术、或王家服务、或某种技艺,
an8.54:2.7
tattha dakkho hoti analaso, tatrupāyāya vīmaṁsāya samannāgato, alaṁ kātuṁ alaṁ saṁvidhātuṁ.
他于此熟练、不懒惰,具备相应方法的审察,能做事,也能安排事务。
3 · 守护正当获得的财富
an8.54:3.2
Idha, byagghapajja, kulaputtassa bhogā honti uṭṭhānavīriyādhigatā bāhābalaparicitā, sedāvakkhittā, dhammikā dhammaladdhā.
在这里,良家子的财富由勤勉精进而得,以臂力积聚,流汗获得,合乎法、依法取得。
an8.54:3.3
Te ārakkhena guttiyā sampādeti:
他以守护、防守使之完备:
an8.54:3.4
‘kinti me ime bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi ḍaheyya, na udakaṁ vaheyya, na appiyā dāyādā hareyyun’ti.
‘怎样使我的这些财富不被国王夺走,不被盗贼夺走,不被火烧毁,不被水冲走,不被不喜爱的继承人夺走?’
4 · 与良友交往
an8.54:4.2
Idha, byagghapajja, kulaputto yasmiṁ gāme vā nigame vā paṭivasati, tattha ye te honti—gahapatī vā gahapatiputtā vā daharā vā vuddhasīlino, vuddhā vā vuddhasīlino, saddhāsampannā, sīlasampannā, cāgasampannā, paññāsampannā—tehi saddhiṁ santiṭṭhati sallapati sākacchaṁ samāpajjati; yathārūpānaṁ saddhāsampannānaṁ saddhāsampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ sīlasampannānaṁ sīlasampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ cāgasampannānaṁ cāgasampadaṁ anusikkhati, yathārūpānaṁ paññāsampannānaṁ paññāsampadaṁ anusikkhati.
在这里,良家子住在某村落或市镇,与其中的居士或居士子交往、谈话、讨论。他们或年少而戒行成熟,或年长而戒行成熟,信具足、戒具足、舍具足、慧具足。他随学信具足者的信具足,随学戒具足者的戒具足,随学舍具足者的舍具足,随学慧具足者的慧具足。
5 · 量入为出,生活适度
an8.54:5.2
Idha, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā, vayañca bhogānaṁ viditvā, samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti.
在这里,良家子知道财富的收入与支出,平衡地生活,不太奢侈,也不太困窘,心想:‘这样,我的收入将超过支出,而不是支出超过收入。’
an8.54:5.3
Seyyathāpi, byagghapajja, tulādhāro vā tulādhārantevāsī vā tulaṁ paggahetvā jānāti: ‘ettakena vā onataṁ, ettakena vā unnatan’ti;
虎路,譬如持秤者或其学徒举起秤,知道:‘低了这么多,高了这么多。’
an8.54:5.4
evamevaṁ kho, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā, vayañca bhogānaṁ viditvā, samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti.
同样,良家子知道财富的收入与支出,平衡地生活,不太奢侈,也不太困窘,心想:‘这样,我的收入将超过支出,而不是支出超过收入。’
an8.54:5.5
Sacāyaṁ, byagghapajja, kulaputto appāyo samāno uḷāraṁ jīvikaṁ kappeti, tassa bhavanti vattāro: ‘udumbarakhādīvāyaṁ kulaputto bhoge khādatī’ti.
如果良家子收入少,却过奢华生活,人们就会说:‘这个良家子像吃无花果的人一样耗用财富。’
an8.54:5.6
Sace panāyaṁ, byagghapajja, kulaputto mahāyo samāno kasiraṁ jīvikaṁ kappeti, tassa bhavanti vattāro: ‘ajeṭṭhamaraṇaṁvāyaṁ kulaputto marissatī’ti.
如果良家子收入多,却过困窘生活,人们就会说:‘这个良家子会像饿死的人那样死去。’
an8.54:5.7
Yato ca khoyaṁ, byagghapajja, kulaputto āyañca bhogānaṁ viditvā, vayañca bhogānaṁ viditvā, samaṁ jīvikaṁ kappeti nāccogāḷhaṁ nātihīnaṁ: ‘evaṁ me āyo vayaṁ pariyādāya ṭhassati, na ca me vayo āyaṁ pariyādāya ṭhassatī’ti.
而良家子知道收入与支出,平衡地生活,不太奢侈,也不太困窘,心想:‘这样,我的收入将超过支出,而不是支出超过收入。’
“虎路,怎样才算安排适度的生活?
一个人清楚自己的收入和支出,生活既不过分奢华,也不过分节省到困窘。他考虑:‘要让收入足以覆盖支出并有余,而不要让支出超过收入。’
就像称东西的人或他的学徒,提起秤便知道哪边低了多少、哪边高了多少。生活也是如此:知道自己的收支,安排适度的用度,既不过分奢华,也不过分困窘,让收入覆盖支出并有余,避免入不敷出。
收入少却过得奢华,人们会说:‘他这样挥霍财富,就像摇落许多无花果、自己吃不完,却任其浪费的人一样。’收入多却过得困窘,人们会说:‘他要把自己活活饿死。’
知道自己的收支,既不过分奢华,也不过分困窘,让收入覆盖支出并有余,避免入不敷出,这就是安排适度的生活。”
6 · 财富流失的途径
an8.54:6.2
itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.
沉迷女色、沉迷饮酒、沉迷赌博,与恶友、恶伴、恶亲近者交往。
an8.54:6.3
Seyyathāpi, byagghapajja, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni, cattāri ca apāyamukhāni.
譬如一个大池塘,有四个进水口、四个出水口。
an8.54:6.4
Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni pidaheyya, yāni ca apāyamukhāni tāni vivareyya;
有人把进水口关闭、出水口打开,
an8.54:6.5
devo ca na sammā dhāraṁ anuppaveccheyya.
天又不适当降雨。
an8.54:6.6
Evañhi tassa, byagghapajja, mahato taḷākassa parihāniyeva pāṭikaṅkhā, no vuddhi;
虎路,可以预期这个大池塘只会减少,不会增长;
an8.54:6.7
evamevaṁ, byagghapajja, evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri apāyamukhāni honti—
同样,如此获得的财富有四个流失之门:
an8.54:6.8
itthidhutto, surādhutto, akkhadhutto, pāpamitto pāpasahāyo pāpasampavaṅko.
沉迷女色、沉迷饮酒、沉迷赌博,与恶友、恶伴、恶亲近者交往。
7 · 财富增长的途径
an8.54:7.2
na itthidhutto, na surādhutto, na akkhadhutto, kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.
不沉迷女色、不沉迷饮酒、不沉迷赌博,与良友、良伴、良好亲近者交往。
an8.54:7.3
Seyyathāpi, byagghapajja, mahato taḷākassa cattāri ceva āyamukhāni, cattāri ca apāyamukhāni.
譬如一个大池塘,有四个进水口、四个出水口。
an8.54:7.4
Tassa puriso yāni ceva āyamukhāni tāni vivareyya, yāni ca apāyamukhāni tāni pidaheyya;
有人把进水口打开、出水口关闭,
an8.54:7.5
devo ca sammā dhāraṁ anuppaveccheyya.
天又适当降雨。
an8.54:7.6
Evañhi tassa, byagghapajja, mahato taḷākassa vuddhiyeva pāṭikaṅkhā, no parihāni;
虎路,可以预期这个大池塘只会增长,不会减少;
an8.54:7.7
evamevaṁ kho, byagghapajja, evaṁ samuppannānaṁ bhogānaṁ cattāri āyamukhāni honti—
同样,如此获得的财富有四个收入之门:
an8.54:7.8
na itthidhutto, na surādhutto, na akkhadhutto, kalyāṇamitto kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko.
不沉迷女色、不沉迷饮酒、不沉迷赌博,与良友、良伴、良好亲近者交往。
8 · 后世利益:信心与行为
an8.54:9.1
Cattārome, byagghapajja, dhammā kulaputtassa samparāyahitāya saṁvattanti samparāyasukhāya.
an8.54:9.2
Katame cattāro?
哪四种?
an8.54:10.2
Idha, byagghapajja, kulaputto saddho hoti, saddahati tathāgatassa bodhiṁ:
在这里,良家子有信,信赖如来的觉悟:
an8.54:11.2
Idha, byagghapajja, kulaputto pāṇātipātā paṭivirato hoti …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti.
在这里,良家子远离杀生……〔底本中略〕远离作为放逸之因的酒类、醉品。
9 · 后世利益:分享与明辨
an8.54:12.2
Idha, byagghapajja, kulaputto vigatamalamaccherena cetasā agāraṁ ajjhāvasati muttacāgo payatapāṇi vossaggarato yācayogo dānasaṁvibhāgarato.
在这里,良家子以离悭垢之心在家而住,慷慨放舍,伸手施与,乐于舍出,可供求取,乐于布施、分享。
an8.54:13.2
Idha, byagghapajja, kulaputto paññavā hoti, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
在这里,良家子有慧,具备趣向生灭的慧,是圣的、洞彻的、正向苦尽的慧。
10 · 偈颂:两方面的安乐
an8.54:15.1
Uṭṭhātā kammadheyyesu,
于应做的工作勤勉,
an8.54:15.2
appamatto vidhānavā;
不放逸,善于安排;
an8.54:15.3
Samaṁ kappeti jīvikaṁ,
生活保持平衡,
an8.54:15.4
sambhataṁ anurakkhati.
守护积聚的财富。
an8.54:16.1
Saddho sīlena sampanno,
有信、具足戒,
an8.54:16.2
vadaññū vītamaccharo;
慷慨而离悭吝;
an8.54:16.3
Niccaṁ maggaṁ visodheti,
恒常清净通往
an8.54:17.1
Iccete aṭṭha dhammā ca,
这八种法,
an8.54:17.2
saddhassa gharamesino;
为有信的在家者,
an8.54:17.3
Akkhātā saccanāmena,
由名副其实者宣说,
an8.54:17.4
ubhayattha sukhāvahā.
带来两方面的安乐:
an8.54:18.3
Evametaṁ gahaṭṭhānaṁ,
在家人的舍与福,
an8.54:18.4
cāgo puññaṁ pavaḍḍhatī”ti.
就这样增长。”