遥望佛陀正当年 搜索网站内容

增支部 · AN 6.19

死随念经第一

逐段对照准确版与通顺版。点击带点状下划线的词语,查看本段释义与译法说明。

1 · 死随念的修习

准确版

an6.19:1.1

Ekaṁ samayaṁ bhagavā nātike viharati giñjakāvasathe.

一时,世尊住在那提迦的砖屋。

an6.19:1.2

Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:

世尊在那里招呼比丘们:

an6.19:1.3

“bhikkhavo”ti.

“比丘们!”

an6.19:1.4

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

比丘们回答:“尊者!”

an6.19:1.5

Bhagavā etadavoca:

世尊这样说:

an6.19:1.6

“maraṇassati, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā.

“比丘们,死随念经修习、多修习,有大果、大利益,入于不死,以不死为究竟。

an6.19:1.7

Bhāvetha no tumhe, bhikkhave, maraṇassatin”ti?

比丘们,你们修习死随念吗?”

通顺版

有一次,世尊住在那提迦的砖屋。他招呼比丘们说:
“比丘们,反复修习死随念(经常记起自己终有一死),会有很大的成果和益处,能深入不再有死亡的境地,最终到达那里。
你们有这样修习吗?”

本段全部词语

死随念 · 不死 · 世尊

2 · 把余下生命看作一天一夜

准确版

an6.19:2.1

Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

一位比丘对世尊说:

an6.19:2.2

“ahaṁ kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

“尊者,我修习死随念。”

an6.19:2.3

“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti?

“比丘,你怎样修习死随念?”

an6.19:2.4

“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

“尊者,我这样想:

an6.19:2.5

‘aho vatāhaṁ rattindivaṁ jīveyyaṁ, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活一日一夜,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:2.6

Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

尊者,我就是这样修习死随念。”

通顺版

一位比丘说:“尊者,我在修习死随念。”
“你怎样修习?”
“我这样想:‘要是还能活一天一夜,我就用心留意世尊的教诫,这样便能完成不少修习。’尊者,我就是这样练习的。”

本段全部词语

死随念

3 · 把余下生命看作一个白天

准确版

an6.19:3.1

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

另一位比丘对世尊说:

an6.19:3.2

“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

“尊者,我也修习死随念。”

an6.19:3.3

“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti?

“比丘,你怎样修习死随念?”

an6.19:3.4

“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

“尊者,我这样想:

an6.19:3.5

‘aho vatāhaṁ divasaṁ jīveyyaṁ, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活一日,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:3.6

Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

尊者,我就是这样修习死随念。”

通顺版

另一位比丘说:“尊者,我也在修习死随念。”
“你怎样修习?”
“我这样想:‘要是还能活一个白天,我就用心留意世尊的教诫,这样便能完成不少修习。’尊者,我就是这样练习的。”

本段全部词语

死随念

4 · 把余下生命看作吃完一顿饭的时间

准确版

an6.19:4.1

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

另一位比丘对世尊说:

an6.19:4.2

“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

“尊者,我也修习死随念。”

an6.19:4.3

“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti?

“比丘,你怎样修习死随念?”

an6.19:4.4

“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

“尊者,我这样想:

an6.19:4.5

‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ ekapiṇḍapātaṁ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活吃完一餐乞食的时间,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:4.6

Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

尊者,我就是这样修习死随念。”

通顺版

另一位比丘说:“尊者,我也在修习死随念。”
“你怎样修习?”
“我这样想:‘要是还能活吃完一顿饭的时间,我就用心留意世尊的教诫,这样便能完成不少修习。’尊者,我就是这样练习的。”

本段全部词语

死随念

5 · 把余下生命看作嚼下并咽完四五口食物的时间

准确版

an6.19:5.1

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

另一位比丘对世尊说:

an6.19:5.2

“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

“尊者,我也修习死随念。”

an6.19:5.3

“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti?

“比丘,你怎样修习死随念?”

an6.19:5.4

“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

“尊者,我这样想:

an6.19:5.5

‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活咀嚼、咽下四五口食物的时间,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:5.6

Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

尊者,我就是这样修习死随念。”

通顺版

另一位比丘说:“尊者,我也在修习死随念。”
“你怎样修习?”
“我这样想:‘要是还能活嚼下并咽完四五口食物的时间,我就用心留意世尊的教诫,这样便能完成不少修习。’尊者,我就是这样练习的。”

本段全部词语

死随念

6 · 把余下生命看作嚼下并咽完一口食物的时间

准确版

an6.19:6.1

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

另一位比丘对世尊说:

an6.19:6.2

“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

“尊者,我也修习死随念。”

an6.19:6.3

“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti?

“比丘,你怎样修习死随念?”

an6.19:6.4

“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

“尊者,我这样想:

an6.19:6.5

‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ ekaṁ ālopaṁ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活咀嚼、咽下一口食物的时间,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:6.6

Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

尊者,我就是这样修习死随念。”

通顺版

另一位比丘说:“尊者,我也在修习死随念。”
“你怎样修习?”
“我这样想:‘要是还能活嚼下并咽完一口食物的时间,我就用心留意世尊的教诫,这样便能完成不少修习。’尊者,我就是这样练习的。”

本段全部词语

死随念

7 · 把余下生命看作吸气后再呼出、或者呼气后再吸入的这点时间

准确版

an6.19:7.1

Aññataropi kho bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:

另一位比丘对世尊说:

an6.19:7.2

“ahampi kho, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

“尊者,我也修习死随念。”

an6.19:7.3

“Yathā kathaṁ pana tvaṁ, bhikkhu, bhāvesi maraṇassatin”ti?

“比丘,你怎样修习死随念?”

an6.19:7.4

“Idha mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:

“尊者,我这样想:

an6.19:7.5

‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活吸气后呼气、或呼气后吸气的时间,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:7.6

Evaṁ kho ahaṁ, bhante, bhāvemi maraṇassatin”ti.

尊者,我就是这样修习死随念。”

通顺版

另一位比丘说:“尊者,我也在修习死随念。”
“你怎样修习?”
“我这样想:‘要是还能活吸气后再呼出、或者呼气后再吸入的这点时间,我就用心留意世尊的教诫,这样便能完成不少修习。’尊者,我就是这样练习的。”

本段全部词语

死随念

8 · 哪些修习仍显迟缓

准确版

an6.19:8.1

Evaṁ vutte, bhagavā te bhikkhū etadavoca:

世尊听后对比丘们说:

an6.19:8.2

“yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti:

“比丘们,有比丘这样修习死随念:

an6.19:8.3

‘aho vatāhaṁ rattindivaṁ jīveyyaṁ, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活一日一夜,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:9.1

Yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti:

还有比丘这样修习死随念:

an6.19:9.2

‘aho vatāhaṁ divasaṁ jīveyyaṁ, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活一日,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:10.1

Yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti:

还有比丘这样修习死随念:

an6.19:10.2

‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ ekapiṇḍapātaṁ bhuñjāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活吃完一餐乞食的时间,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:11.1

Yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti:

还有比丘这样修习死随念:

an6.19:11.2

‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ cattāro pañca ālope saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活咀嚼、咽下四五口食物的时间,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:12.1

Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū pamattā viharanti dandhaṁ maraṇassatiṁ bhāventi āsavānaṁ khayāya.

比丘们,这些比丘被称为放逸而住;为了诸漏尽,他们迟缓地修习死随念。”

通顺版

世尊说:“有比丘把余下的生命看作一天一夜;有的看作一个白天;有的看作吃完一顿饭的时间;有的看作嚼下并咽完四五口食物的时间。他们各自想着,在这段时间内用心留意世尊的教诫,就能完成不少修习。
比丘们,这些人仍疏忽修行。他们为了使染污耗尽而修习死随念,用功还显得迟缓。”

本段全部词语

死随念 · 放逸 · 漏 · 漏尽

9 · 哪些修习切实而敏锐

准确版

an6.19:13.1

Yo ca khvāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti:

“比丘们,而有比丘这样修习死随念:

an6.19:13.2

‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ ekaṁ ālopaṁ saṅkhāditvā ajjhoharāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活咀嚼、咽下一口食物的时间,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:14.1

Yo cāyaṁ, bhikkhave, bhikkhu evaṁ maraṇassatiṁ bhāveti:

还有比丘这样修习死随念:

an6.19:14.2

‘aho vatāhaṁ tadantaraṁ jīveyyaṁ yadantaraṁ assasitvā vā passasāmi passasitvā vā assasāmi, bhagavato sāsanaṁ manasi kareyyaṁ, bahu vata me kataṁ assā’ti.

‘愿我能再活吸气后呼气、或呼气后吸气的时间,作意世尊的教诫,这样我就能做很多了。’

an6.19:15.1

Ime vuccanti, bhikkhave, bhikkhū appamattā viharanti tikkhaṁ maraṇassatiṁ bhāventi āsavānaṁ khayāya.

比丘们,这些比丘被称为不放逸而住;为了诸漏尽,他们敏锐地修习死随念。”

通顺版

“而有的比丘把余下的生命看作嚼下并咽完一口食物的时间;有的看作吸气后再呼出、或者呼气后再吸入的这点时间。他们各自想着,在这段时间内用心留意世尊的教诫,就能完成不少修习。
比丘们,这些人没有疏忽修行。他们为了使染污耗尽而修习死随念,用功切实而敏锐。”

本段全部词语

死随念 · 敏锐地修习死随念 · 不放逸 · 漏 · 漏尽

10 · 应当怎样练习

准确版

an6.19:16.1

Tasmātiha, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:

“因此,比丘们,应当这样学:

an6.19:16.2

‘appamattā viharissāma, tikkhaṁ maraṇassatiṁ bhāvessāma āsavānaṁ khayāyā’ti.

‘我们要不放逸而住;为了诸漏尽,敏锐地修习死随念。’

an6.19:16.3

Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabban”ti.

比丘们,你们应当这样学。”

通顺版

“所以,比丘们,要这样练习:‘我们要不疏忽修行,为了使染污耗尽,切实而敏锐地修习死随念。’
你们应当这样练习。”

本段全部词语

死随念 · 敏锐地修习死随念 · 不放逸 · 漏 · 漏尽

词语释义表

释义依本段语境展开,译法说明中的解释性补语不等于逐词直译。

死随念

maraṇassati

死随念 · 词义诠释

maraṇa是死亡,sati在这一复合词中有记起、记持的意思。本经原词为maraṇassati;中文依本项目确认的名称译作“死随念”。

AN6.19比较六位比丘所设想的余下寿命:一天一夜、一个白天、一顿饭、四五口食物、一口食物,以及呼吸之间的短暂时间。他们都以这段时间用心留意世尊的教诫;佛陀赞许连极短的余生也不疏忽修习的态度。

准确版和通顺版均用“死随念”,初次出现可补释“经常记起自己终有一死”。经中着眼于生命随时可能结束,从而及时用功;具体时间尺度及佛陀对迟缓、敏锐两类修习的评价须按原文保留。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
死随念

不死;入于不死,以不死为究竟

amata; amatogadha; amatapariyosāna

通顺版
深入不再有死亡的境地,最终到达那里
词义与本经用法
amata由否定前缀a-与表示死亡的mata构成,在这里用来称涅槃。amatogadha说深入这一境地,amatapariyosāna说以此为最终完成。

“不再有死亡的境地”沿着本经的死亡主题说明涅槃:修习最终超越再生与死亡的循环。两项复合词分别保留进入和究竟到达的含义。

敏锐地修习死随念

tikkhaṁ maraṇassatiṁ bhāventi

通顺版
切实而敏锐地修习死随念
词义与本经用法
tikkha表示锐利、敏锐;与前段dandha(迟缓)相对。这里的差别由所设想的余下生命时间显出:连一口饭或呼吸之间的短暂时间,都用来留意教诫。

通顺版用“切实而敏锐地修习”,让这一修习态度与前文的具体做法相接。结尾仍以“应当这样练习”表达要求,保留了尚须实践的意味。

漏

āsava

漏 · 词义诠释

āsava有流出、渗漏等词义背景,在修行语境中作为需要被认识、制止、断尽的一类染污名称。经文还按欲、有、无明等分别说明。

MN2分别说明通过认识、摄护、恰当受用、忍耐、避开、除去和修习来断除染污,并考察哪些做法会使它增加或减少。

“使心持续受缚的染污”说明“漏”在修行中的作用。简写为“染污”时,仍包含这种妨碍解脱的意思。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
染污;使心持续受缚的染污

放逸

pamāda

放逸 · 词义诠释

pamāda表示疏忽、放任。在修习中,是松懈了原本需要做的训练和摄护;相反的appamāda表示不疏忽。

MN7明确说,认识到放逸是使心受染的状态后,便断除放逸。修行因此包含对疏忽、放任的警觉。

“疏忽修行;放任身心流于不善”说的是该练习时没有认真练习,也没有留意和摄护可能生起的有害心态。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
疏忽修行;放任身心流于不善

不放逸

appamāda

不放逸 · 词义诠释

appamāda是在pamāda前加否定,表示不疏忽、不放任。

《中部》27中,经文描述出家弟子独处、不放逸、热诚、全心投入修行,继而亲自达到修行目标;不放逸与持续实践相连。

“不疏忽该做的修习与防护”说清不放逸所关注的事:持续实践,也照顾会影响修习的身心状态。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
不疏忽该做的修习与防护

漏尽

āsavakkhaya

漏尽 · 词义诠释

āsavakkhaya把染污与穷尽相连,表达相关染污已经结束。

MN39在如实认识之后,说明心从感官欲望、成为某种存在以及无明的染污中解脱。“漏尽”着重这些染污已经穷尽。

“染污已经穷尽”直接表达完成的状态;若经文明确说部分染污已尽,则以该句范围为准。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
染污已经穷尽

世尊;薄伽梵

bhagavā;bhagavant

世尊 · 词义诠释

bhagavant由bhaga与表示“具有”的-vant构成,词源上带有享有福分、吉祥的意味,与梵语bhagavat相应。巴利经文以它作为表达尊崇的称号;bhagavā是叙事中常见的形式。

MN27开头以bhagavā称呼佛陀,结尾又用bhagavantaṁ叙述婆罗门向佛陀说话。两种形式都指佛陀,只是它们在句子中承担的语法角色不同。

“世尊”沿用汉语佛典熟悉的尊称,传达敬重和尊崇;叙事中采用“佛陀”时,则直接说出所指的人。词源中的福分、吉祥帮助理解称号的背景,具体经句中的用法则是一种尊称。

查看词汇表对应词条 →
通顺版
世尊;叙述中依项目风格用佛陀

词语释义

底本题记与分节说明

Navamaṁ.

第九。

巴利底本:Mahāsaṅgīti 巴利三藏

← 返回死随念经第一专题

你想查找什么?

输入后预览结果,按回车查看全部ESC 关闭