1 · 舍利弗向比丘们说法
mn28:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻:
mn28:1.2
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
一时,世尊住在舍卫城祇树给孤独园。
mn28:1.4
“āvuso bhikkhave”ti.
“比丘朋友们!”
2 · 象迹与四个真相
mn28:2.1
“Seyyathāpi, āvuso, yāni kānici jaṅgalānaṁ pāṇānaṁ padajātāni sabbāni tāni hatthipade samodhānaṁ gacchanti, hatthipadaṁ tesaṁ aggamakkhāyati yadidaṁ mahantattena;
“朋友们,譬如一切陆行众生的足迹,都能归摄于象迹;就其广大而言,象迹被称为其中之最。
mn28:2.2
evameva kho, āvuso, ye keci kusalā dhammā sabbete catūsu ariyasaccesu saṅgahaṁ gacchanti.
同样,朋友们,一切善法都摄于四圣谛中。
mn28:2.3
Katamesu catūsu?
哪四种?
mn28:2.4
Dukkhe ariyasacce, dukkhasamudaye ariyasacce, dukkhanirodhe ariyasacce, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce.
苦圣谛、苦集圣谛、苦灭圣谛、导向苦灭之行道圣谛。
3 · 苦迫与五类身心现象
mn28:3.1
Katamañcāvuso, dukkhaṁ ariyasaccaṁ?
朋友们,什么是苦圣谛?
mn28:3.2
Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ; saṅkhittena, pañcupādānakkhandhā dukkhā.
生是苦,老是苦,死是苦,愁、悲、苦、忧、恼是苦;所欲不得也是苦。简要地说,五取蕴是苦。
mn28:3.4
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.
即:色取蕴、受取蕴、想取蕴、行取蕴、识取蕴。
mn28:4.1
Katamo cāvuso, rūpupādānakkhandho?
朋友们,什么是色取蕴?
4 · 观察地界
mn28:6.4
Yaṁ ajjhattaṁ paccattaṁ kakkhaḷaṁ kharigataṁ upādinnaṁ, seyyathidaṁ—
凡内在、属于自身、坚硬而有坚硬性、被执取的,即:
mn28:6.5
kesā lomā nakhā dantā taco maṁsaṁ nhāru aṭṭhi aṭṭhimiñjaṁ vakkaṁ hadayaṁ yakanaṁ kilomakaṁ pihakaṁ papphāsaṁ antaṁ antaguṇaṁ udariyaṁ karīsaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ kakkhaḷaṁ kharigataṁ upādinnaṁ.
头发、体毛、指甲、牙齿、皮、肉、筋、骨、骨髓、肾、心、肝、膈膜、脾、肺、肠、肠系膜、胃中物、粪便,以及其他任何内在、属于自身、坚硬而有坚硬性、被执取的。
mn28:6.7
Yā ceva kho pana ajjhattikā pathavīdhātu, yā ca bāhirā pathavīdhātu, pathavīdhāturevesā.
mn28:6.8
‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti—evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
5 · 广大的地界也会消失
mn28:7.3
Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya pathavīdhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati.
朋友们,连如此广大的外地界,也将显出无常性、尽灭性、衰逝性和变异性。
mn28:7.4
Kiṁ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti.
更何况这个短暂的、为渴爱所执取的身体,还能把它看作‘我’、‘我的’或‘我是’吗?他对此全然不作这样的认定。
6 · 受辱时观察接触与感受
mn28:8.1
Tañce, āvuso, bhikkhuṁ pare akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti, so evaṁ pajānāti:
朋友们,若别人辱骂、斥责、激怒、侵扰那位比丘,他这样了知:
mn28:8.3
Sā ca kho paṭicca, no apaṭicca.
它是依缘而起,不是无缘而起。
mn28:8.4
Kiṁ paṭicca?
依什么?
mn28:8.5
Phassaṁ paṭicca’.
依触。’
mn28:8.6
So phasso aniccoti passati, vedanā aniccāti passati, saññā aniccāti passati, saṅkhārā aniccāti passati, viññāṇaṁ aniccanti passati.
他见到触无常、受无常、想无常、行无常、识无常。
mn28:8.7
Tassa dhātārammaṇameva cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
他的心唯独依于界而趋入、明净、安住、坚定接受。
7 · 遭受攻击时的修习
mn28:9.1
Tañce, āvuso, bhikkhuṁ pare aniṭṭhehi akantehi amanāpehi samudācaranti—
朋友们,若别人以不可意、不可爱、不合意的方式对待那位比丘——
mn28:9.2
pāṇisamphassenapi leḍḍusamphassenapi daṇḍasamphassenapi satthasamphassenapi.
以手击、土块击、棍击或刀剑击。
mn28:9.3
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn28:9.4
‘tathābhūto kho ayaṁ kāyo yathābhūtasmiṁ kāye pāṇisamphassāpi kamanti, leḍḍusamphassāpi kamanti, daṇḍasamphassāpi kamanti, satthasamphassāpi kamanti.
‘这个身体本来如此:这样的身体会遭到手击、土块击、棍击、刀剑击。
mn28:9.5
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā kakacūpamovāde:
世尊在锯喻教诫中曾这样说:
mn28:9.6
“ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṁ, tatrāpi yo mano padūseyya na me so tena sāsanakaro”ti.
“比丘们,即使低劣的盗贼以双柄锯截断你们的肢体,谁因此而使心染污,他就不是依我的教诫而行。”
mn28:9.7
Āraddhaṁ kho pana me vīriyaṁ bhavissati asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ.
而我将发起精进,不懈怠;建立念,不忘失;身体轻安,不紧张;心入定而一境。
mn28:9.8
Kāmaṁ dāni imasmiṁ kāye pāṇisamphassāpi kamantu, leḍḍusamphassāpi kamantu, daṇḍasamphassāpi kamantu, satthasamphassāpi kamantu, karīyati hidaṁ buddhānaṁ sāsanan’ti.
现在,纵然这个身体遭手击、土块击、棍击或刀剑击,且由它去;因为如此正是在奉行诸佛的教诫。’
8 · 舍心能否安稳建立
mn28:10.1
Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato evaṁ dhammaṁ anussarato evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti.
朋友们,若那位比丘这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍不能安立,
mn28:10.2
So tena saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:
他便因此警惕,生起悚动:
mn28:10.3
‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ,
‘这实在是我的损失,不是我的所得;我实在所得不佳,不是所得良好!
mn28:10.4
yassa me evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti.
我这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍却不能安立。’
mn28:10.5
Seyyathāpi, āvuso, suṇisā sasuraṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati;
朋友们,譬如媳妇见到公公,会警惕,生起悚动;
mn28:10.6
evameva kho, āvuso, tassa ce bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti, so tena saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:
同样,若那位比丘这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍不能安立,他便因此警惕,生起悚动:
mn28:10.7
‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ, yassa me evaṁ buddhaṁ anussarato evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti.
‘这实在是我的损失,不是我的所得;我实在所得不佳,不是所得良好!我这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍却不能安立。’
mn28:10.8
Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti.
朋友们,若那位比丘这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍能够安立,他便因此欣喜。
mn28:10.9
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
朋友们,做到这里,那位比丘已作了许多。
“如果比丘这样忆念佛陀、教导和僧团,仍不能稳稳保持有益于修行、旁观而不偏著的心态,他就为此警醒,生起迫切感:
‘这实在是我的损失,不是收获;实在是不幸,不是幸运!我这样忆念佛陀、教导和僧团,却还不能稳稳保持这种旁观而不偏著的心态。’
好比旧时的媳妇见到公公,会警醒、紧张起来;同样,比丘忆念佛陀、教导和僧团,而这种旁观而不偏著的心态仍未稳固时,就为此警醒,感到迫切:
‘这实在是我的损失,不是收获;实在是不幸,不是幸运!我这样忆念佛陀、教导和僧团,却还不能稳稳保持这种旁观而不偏著的心态。’
如果这种旁观而不偏著的心态能够稳固,他就因此欣喜。做到这里,他已经完成了不少修习。”
9 · 观察水界
mn28:11.5
pittaṁ semhaṁ pubbo lohitaṁ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttaṁ, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ āpo āpogataṁ upādinnaṁ—
胆汁、痰、脓、血、汗、脂肪、泪、油脂、唾液、鼻涕、关节液、尿,以及其他任何内在、属于自身、水与有水性、被执取的,
mn28:11.8
‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
10 · 洪水与大海的干涸
mn28:12.2
Sā gāmampi vahati, nigamampi vahati, nagarampi vahati, janapadampi vahati, janapadapadesampi vahati.
它冲走村落、市镇、城市、国土与各地。
mn28:12.3
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ mahāsamudde yojanasatikānipi udakāni ogacchanti, dviyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, tiyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, catuyojanasatikānipi udakāni ogacchanti, pañcayojanasatikānipi udakāni ogacchanti, chayojanasatikānipi udakāni ogacchanti, sattayojanasatikānipi udakāni ogacchanti.
mn28:12.4
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ mahāsamudde sattatālampi udakaṁ saṇṭhāti, chattālampi udakaṁ saṇṭhāti, pañcatālampi udakaṁ saṇṭhāti, catuttālampi udakaṁ saṇṭhāti, titālampi udakaṁ saṇṭhāti, dvitālampi udakaṁ saṇṭhāti, tālamattampi udakaṁ saṇṭhāti.
mn28:12.5
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ mahāsamudde sattaporisampi udakaṁ saṇṭhāti, chapporisampi udakaṁ saṇṭhāti, pañcaporisampi udakaṁ saṇṭhāti, catupporisampi udakaṁ saṇṭhāti, tiporisampi udakaṁ saṇṭhāti, dviporisampi udakaṁ saṇṭhāti, porisamattampi udakaṁ saṇṭhāti.
mn28:12.6
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ mahāsamudde aḍḍhaporisampi udakaṁ saṇṭhāti, kaṭimattampi udakaṁ saṇṭhāti, jāṇukamattampi udakaṁ saṇṭhāti, gopphakamattampi udakaṁ saṇṭhāti.
朋友们,会有这样的时候:大海的水只余半人高、齐腰、齐膝,乃至齐踝。
mn28:12.7
Hoti kho so, āvuso, samayo, yaṁ mahāsamudde aṅgulipabbatemanamattampi udakaṁ na hoti.
朋友们,会有这样的时候:大海连能湿润一节指头的水都没有。
mn28:12.8
Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya āpodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati.
朋友们,连如此广大的外水界,也将显出无常性、尽灭性、衰逝性和变异性。
11 · 将水界的观察用于身体
mn28:13.1
Kiṁ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti …pe…
更何况这个短暂的、为渴爱所执取的身体,还能把它看作‘我’、‘我的’或‘我是’吗?他对此全然不作这样的认定……〔底本中略。〕
mn28:14.1
tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti. So tena attamano hoti.
朋友们,若那位比丘这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍能够安立,他便因此欣喜。
mn28:15.1
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
朋友们,做到这里,那位比丘已作了许多。
12 · 观察火界
mn28:16.5
yena ca santappati, yena ca jīrīyati, yena ca pariḍayhati, yena ca asitapītakhāyitasāyitaṁ sammā pariṇāmaṁ gacchati, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ tejo tejogataṁ upādinnaṁ—
使身体温暖的、使身体衰老的、使身体烧灼的,以及使所吃、所饮、所嚼、所尝的食物得到正常消化的,以及其他任何内在、属于自身、火与有火性、被执取的,
mn28:16.7
Yā ceva kho pana ajjhattikā tejodhātu yā ca bāhirā tejodhātu, tejodhāturevesā.
mn28:16.8
‘Taṁ netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
13 · 火势的燃起与熄灭
mn28:17.2
Sā gāmampi dahati, nigamampi dahati, nagarampi dahati, janapadampi dahati, janapadapadesampi dahati.
它烧毁村落、市镇、城市、国土与各地。
mn28:17.3
Sā haritantaṁ vā panthantaṁ vā selantaṁ vā udakantaṁ vā ramaṇīyaṁ vā bhūmibhāgaṁ āgamma anāhārā nibbāyati.
它到达青绿地带、道路边缘、岩石边缘、水边或宜人的空地,没有资粮便熄灭。
mn28:17.4
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ kukkuṭapattenapi nhārudaddulenapi aggiṁ gavesanti.
朋友们,会有这样的时候:人们甚至拿着鸡毛或筋腱碎片去求火。
mn28:17.5
Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya tejodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati.
朋友们,连如此广大的外火界,也将显出无常性、尽灭性、衰逝性和变异性。
mn28:17.6
Kiṁ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā?
更何况这个短暂的、为渴爱所执取的身体,还能把它看作‘我’、‘我的’或‘我是’吗?
mn28:18-20.1
Atha khvāssa notevettha hoti …pe… tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato evaṁ dhammaṁ anussarato evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti.
他对此全然不作这样的认定……〔底本中略。〕朋友们,若那位比丘这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍能够安立,他便因此欣喜。
mn28:18-20.2
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
朋友们,做到这里,那位比丘已作了许多。
“会有这样的时候:外在的火猛烈燃起,烧毁村庄、市镇、城市、国土和各个地区。烧到青绿地带、路边、岩石、水边或宜人的空地,没有可供燃烧的东西,就熄灭了。
也会有这样的时候,人们为了取得一点火,甚至拿着鸡毛或筋腱碎片去引火。
连这么广大的火界,都显出不断变化、会耗尽、消逝、改变的性质。更何况这个短暂的、被内心的焦渴与渴求所执取的身体,还能把它当作‘我’、‘我的’或‘这就是我’吗?他不再这样看待它。
〔底本在这里省略与地界部分相同的修习。〕
比丘这样忆念佛陀、教导和僧团时,如果能稳稳保持有益于修行的旁观而不偏著,就因此欣喜。做到这里,他已经完成了不少修习。”
14 · 观察风界
mn28:21.5
uddhaṅgamā vātā, adhogamā vātā, kucchisayā vātā, koṭṭhāsayā vātā, aṅgamaṅgānusārino vātā, assāso passāso iti, yaṁ vā panaññampi kiñci ajjhattaṁ paccattaṁ vāyo vāyogataṁ upādinnaṁ—
上行风、下行风、腹中风、肠中风、随行于肢体的风、入息、出息,以及其他任何内在、属于自身、风与有风性、被执取的,
mn28:21.7
Yā ceva kho pana ajjhattikā vāyodhātu, yā ca bāhirā vāyodhātu, vāyodhāturevesā.
mn28:21.8
‘Taṁ netaṁ mama nesohamasmi na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya daṭṭhabbaṁ.
15 · 风势的强盛与止歇
mn28:22.2
Sā gāmampi vahati, nigamampi vahati, nagarampi vahati, janapadampi vahati, janapadapadesampi vahati.
它卷走村落、市镇、城市、国土与各地。
mn28:22.3
Hoti kho so, āvuso, samayo yaṁ gimhānaṁ pacchime māse tālavaṇṭenapi vidhūpanenapi vātaṁ pariyesanti, ossavanepi tiṇāni na icchanti.
朋友们,会有这样的时候:在夏季最后一个月,人们以棕榈叶扇或扇子求风,连屋檐滴水处的草也不动。
mn28:22.4
Tassā hi nāma, āvuso, bāhirāya vāyodhātuyā tāva mahallikāya aniccatā paññāyissati, khayadhammatā paññāyissati, vayadhammatā paññāyissati, vipariṇāmadhammatā paññāyissati.
朋友们,连如此广大的外风界,也将显出无常性、尽灭性、衰逝性和变异性。
mn28:22.5
Kiṁ panimassa mattaṭṭhakassa kāyassa taṇhupādinnassa ‘ahanti vā mamanti vā asmī’ti vā? Atha khvāssa notevettha hoti.
更何况这个短暂的、为渴爱所执取的身体,还能把它看作‘我’、‘我的’或‘我是’吗?他对此全然不作这样的认定。
“会有这样的时候:外在的风猛烈刮起,卷走村庄、市镇、城市、国土和各个地区。
也会有这样的时候,在夏季的最后一个月,人们得拿棕榈叶扇或其他扇子来扇风,连屋檐下的草都纹丝不动。
连这么广大的风界,都显出不断变化、会耗尽、消逝、改变的性质。更何况这个短暂的、被内心的焦渴与渴求所执取的身体,还能把它当作‘我’、‘我的’或‘这就是我’吗?他不再这样看待它。”
16 · 受辱时看清感受依条件而生
mn28:23.1
Tañce, āvuso, bhikkhuṁ pare akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti.
朋友们,若别人辱骂、斥责、激怒、侵扰那位比丘,
mn28:23.3
Sā ca kho paṭicca, no apaṭicca.
它是依缘而起,不是无缘而起。
mn28:23.4
Kiṁ paṭicca?
依什么?
mn28:23.5
Phassaṁ paṭicca.
依触。’
mn28:23.6
Sopi phasso aniccoti passati, vedanā aniccāti passati, saññā aniccāti passati, saṅkhārā aniccāti passati, viññāṇaṁ aniccanti passati.
他见到触无常、受无常、想无常、行无常、识无常。
mn28:23.7
Tassa dhātārammaṇameva cittaṁ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati adhimuccati.
他的心唯独依于界而趋入、明净、安住、坚定接受。
17 · 受击时保持修习
mn28:24.1
Tañce, āvuso, bhikkhuṁ pare aniṭṭhehi akantehi amanāpehi samudācaranti, pāṇisamphassenapi leḍḍusamphassenapi daṇḍasamphassenapi satthasamphassenapi.
朋友们,若别人以不可意、不可爱、不合意的方式对待那位比丘,以手击、土块击、棍击或刀剑击,
mn28:24.2
So evaṁ pajānāti ‘tathābhūto kho ayaṁ kāyo yathābhūtasmiṁ kāye pāṇisamphassāpi kamanti, leḍḍusamphassāpi kamanti, daṇḍasamphassāpi kamanti, satthasamphassāpi kamanti.
他这样了知:‘这个身体本来如此:这样的身体会遭到手击、土块击、棍击、刀剑击。
mn28:24.3
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā kakacūpamovāde “ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṁ. Tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro”ti.
世尊在锯喻教诫中曾说:“比丘们,即使低劣的盗贼以双柄锯截断你们的肢体,谁因此而使心染污,他就不是依我的教诫而行。”
mn28:24.4
Āraddhaṁ kho pana me vīriyaṁ bhavissati asallīnaṁ, upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṁ cittaṁ ekaggaṁ.
而我将发起精进,不懈怠;建立念,不忘失;身体轻安,不紧张;心入定而一境。
mn28:24.5
Kāmaṁ dāni imasmiṁ kāye pāṇisamphassāpi kamantu, leḍḍusamphassāpi kamantu, daṇḍasamphassāpi kamantu, satthasamphassāpi kamantu. Karīyati hidaṁ buddhānaṁ sāsanan’ti.
现在,纵然这个身体遭手击、土块击、棍击或刀剑击,且由它去;因为如此正是在奉行诸佛的教诫。’
18 · 依善而建立旁观的心
mn28:25.1
Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti.
朋友们,若那位比丘这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍不能安立,
mn28:25.2
So tena saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:
他便因此警惕,生起悚动:
mn28:25.3
‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ.
‘这实在是我的损失,不是我的所得;我实在所得不佳,不是所得良好!
mn28:25.4
Yassa me evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti.
我这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍却不能安立。’
mn28:25.5
Seyyathāpi, āvuso, suṇisā sasuraṁ disvā saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati;
朋友们,譬如媳妇见到公公,会警惕,生起悚动;
mn28:25.6
evameva kho, āvuso, tassa ce bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhāti.
同样,若那位比丘这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍不能安立,
mn28:25.7
So tena saṁvijjati saṁvegaṁ āpajjati:
他便因此警惕,生起悚动:
mn28:25.8
‘alābhā vata me, na vata me lābhā; dulladdhaṁ vata me, na vata me suladdhaṁ.
‘这实在是我的损失,不是我的所得;我实在所得不佳,不是所得良好!
mn28:25.9
Yassa me evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā na saṇṭhātī’ti.
我这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍却不能安立。’
mn28:25.10
Tassa ce, āvuso, bhikkhuno evaṁ buddhaṁ anussarato, evaṁ dhammaṁ anussarato, evaṁ saṅghaṁ anussarato, upekkhā kusalanissitā saṇṭhāti, so tena attamano hoti.
朋友们,若那位比丘这样随念佛、随念法、随念僧时,依于善的舍能够安立,他便因此欣喜。
mn28:25.11
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
朋友们,做到这里,那位比丘已作了许多。
“如果比丘这样忆念佛陀、教导和僧团,仍不能稳稳保持有益于修行、旁观而不偏著的心态,他就为此警醒,生起迫切感:
‘这实在是我的损失,不是收获;实在是不幸,不是幸运!我这样忆念佛陀、教导和僧团,却还不能稳稳保持这种旁观而不偏著的心态。’
好比旧时的媳妇见到公公,会警醒、紧张起来;同样,比丘忆念佛陀、教导和僧团,而这种旁观而不偏著的心态仍未稳固时,就为此警醒,感到迫切:
‘这实在是我的损失,不是收获;实在是不幸,不是幸运!我这样忆念佛陀、教导和僧团,却还不能稳稳保持这种旁观而不偏著的心态。’
如果这种旁观而不偏著的心态能够稳固,他就因此欣喜。做到这里,他已经完成了不少修习。”
19 · 房屋与身体的比喻
mn28:26.1
Seyyathāpi, āvuso, kaṭṭhañca paṭicca valliñca paṭicca tiṇañca paṭicca mattikañca paṭicca ākāso parivārito agārantveva saṅkhaṁ gacchati;
朋友们,譬如依木材、依藤蔓、依草、依泥土围住空间,便有‘房屋’这个名称;
mn28:26.2
evameva kho, āvuso, aṭṭhiñca paṭicca nhāruñca paṭicca maṁsañca paṭicca cammañca paṭicca ākāso parivārito rūpantveva saṅkhaṁ gacchati.
同样,依骨、依筋、依肉、依皮围住空间,便有‘色’这个名称。
20 · 视觉感知生起的条件
mn28:27.1
Ajjhattikañceva, āvuso, cakkhuṁ aparibhinnaṁ hoti, bāhirā ca rūpā na āpāthaṁ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
朋友们,若内眼未坏,而外色未进入范围,也没有相应的注意,那一类相应的识就不显现。
mn28:27.2
Ajjhattikañceva, āvuso, cakkhuṁ aparibhinnaṁ hoti bāhirā ca rūpā āpāthaṁ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
朋友们,若内眼未坏,外色进入范围,却没有相应的注意,那一类相应的识仍不显现。
mn28:27.3
Yato ca kho, āvuso, ajjhattikañceva cakkhuṁ aparibhinnaṁ hoti, bāhirā ca rūpā āpāthaṁ āgacchanti, tajjo ca samannāhāro hoti. Evaṁ tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
朋友们,当内眼未坏,外色进入范围,又有相应的注意,那一类相应的识便如此显现。
21 · 五类身心现象与缘起
mn28:28.1
Yaṁ tathābhūtassa rūpaṁ taṁ rūpupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, yā tathābhūtassa vedanā sā vedanupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, yā tathābhūtassa saññā sā saññupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, ye tathābhūtassa saṅkhārā te saṅkhārupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchanti, yaṁ tathābhūtassa viññāṇaṁ taṁ viññāṇupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati.
在这样的情况下,色摄入色取蕴,受摄入受取蕴,想摄入想取蕴,行摄入行取蕴,识摄入识取蕴。
mn28:28.2
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn28:28.3
‘evañhi kira imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ saṅgaho sannipāto samavāyo hoti.
‘原来五取蕴就是如此聚合、会合、集结的。
mn28:28.4
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā:
世尊曾这样说:
mn28:28.8
Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chando ālayo anunayo ajjhosānaṁ so dukkhasamudayo.
对于这五取蕴的欲、依恋、随恋和执著,就是苦集。
mn28:28.9
Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ, so dukkhanirodho’ti.
对于这五取蕴之欲贪的调伏、欲贪的舍断,就是苦灭。’
mn28:28.10
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hoti.
朋友们,做到这里,那位比丘已作了许多。
22 · 听觉、嗅觉、味觉与触觉
mn28:29-30.1
Ajjhattikañceva, āvuso, sotaṁ aparibhinnaṁ hoti …pe…
朋友们,内耳未坏……〔底本中略。〕
mn28:31-32.1
ghānaṁ aparibhinnaṁ hoti …
内鼻未坏……〔底本中略。〕
mn28:33-34.1
jivhā aparibhinnā hoti …
内舌未坏……〔底本中略。〕
mn28:35-36.1
kāyo aparibhinno hoti …
内身未坏……〔底本中略。〕
23 · 心的感知生起的条件
mn28:37.1
mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā na āpāthaṁ āgacchanti no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
内意未坏,而外法未进入范围,也没有相应的注意,那一类相应的识就不显现。
mn28:38.1
Ajjhattiko ceva, āvuso, mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā āpāthaṁ āgacchanti, no ca tajjo samannāhāro hoti, neva tāva tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
朋友们,若内意未坏,外法进入范围,却没有相应的注意,那一类相应的识仍不显现。
mn28:38.2
Yato ca kho, āvuso, ajjhattiko ceva mano aparibhinno hoti, bāhirā ca dhammā āpāthaṁ āgacchanti, tajjo ca samannāhāro hoti, evaṁ tajjassa viññāṇabhāgassa pātubhāvo hoti.
朋友们,当内意未坏,外法进入范围,又有相应的注意,那一类相应的识便如此显现。
24 · 再次从心的经验看五类现象
mn28:38.3
Yaṁ tathābhūtassa rūpaṁ taṁ rūpupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, yā tathābhūtassa vedanā sā vedanupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, yā tathābhūtassa saññā sā saññupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati, ye tathābhūtassa saṅkhārā te saṅkhārupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchanti, yaṁ tathābhūtassa viññāṇaṁ taṁ viññāṇupādānakkhandhe saṅgahaṁ gacchati.
在这样的情况下,色摄入色取蕴,受摄入受取蕴,想摄入想取蕴,行摄入行取蕴,识摄入识取蕴。
mn28:38.4
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn28:38.5
‘evañhi kira imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ saṅgaho sannipāto samavāyo hoti.
‘原来五取蕴就是如此聚合、会合、集结的。
mn28:38.6
Vuttaṁ kho panetaṁ bhagavatā:
世尊曾这样说:
mn28:38.10
Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chando ālayo anunayo ajjhosānaṁ so dukkhasamudayo.
对于这五取蕴的欲、依恋、随恋和执著,就是苦集。
mn28:38.11
Yo imesu pañcasu upādānakkhandhesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṁ so dukkhanirodho’ti.
对于这五取蕴之欲贪的调伏、欲贪的舍断,就是苦灭。’
mn28:38.12
Ettāvatāpi kho, āvuso, bhikkhuno bahukataṁ hotī”ti.
朋友们,做到这里,那位比丘已作了许多。”