1 · 以不见不闻为修根吗
mn152:1.1
Evaṁ me sutaṁ—
如是我闻。
mn152:2.1
Atha kho uttaro māṇavo pārāsiviyantevāsī yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
mn152:2.2
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho uttaraṁ māṇavaṁ pārāsiviyantevāsiṁ bhagavā etadavoca:
mn152:2.4
“Deseti, bho gotama, pārāsiviyo brāhmaṇo sāvakānaṁ indriyabhāvanan”ti.
mn152:2.5
“Yathā kathaṁ pana, uttara, deseti pārāsiviyo brāhmaṇo sāvakānaṁ indriyabhāvanan”ti?
mn152:2.6
“Idha, bho gotama, cakkhunā rūpaṁ na passati, sotena saddaṁ na suṇāti—
“乔达摩先生,在这里,不以眼见色,不以耳闻声。
mn152:2.7
evaṁ kho, bho gotama, deseti pārāsiviyo brāhmaṇo sāvakānaṁ indriyabhāvanan”ti.
mn152:2.8
“Evaṁ sante kho, uttara, andho bhāvitindriyo bhavissati, badhiro bhāvitindriyo bhavissati;
mn152:2.10
Andho hi, uttara, cakkhunā rūpaṁ na passati, badhiro sotena saddaṁ na suṇātī”ti.
因为郁多罗,盲人不以眼见色,聋人不以耳闻声。”
mn152:2.11
Evaṁ vutte, uttaro māṇavo pārāsiviyantevāsī tuṇhībhūto maṅkubhūto pattakkhandho adhomukho pajjhāyanto appaṭibhāno nisīdi.
这么说后,波罗奢耶的弟子郁多罗便沉默、窘迫,垂肩低头,闷闷无言地坐着。
2 · 阿难请求说明
mn152:3.1
Atha kho bhagavā uttaraṁ māṇavaṁ pārāsiviyantevāsiṁ tuṇhībhūtaṁ maṅkubhūtaṁ pattakkhandhaṁ adhomukhaṁ pajjhāyantaṁ appaṭibhānaṁ viditvā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:
mn152:3.2
“aññathā kho, ānanda, deseti pārāsiviyo brāhmaṇo sāvakānaṁ indriyabhāvanaṁ, aññathā ca panānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā hotī”ti.
mn152:3.4
yaṁ bhagavā ariyassa vinaye anuttaraṁ indriyabhāvanaṁ deseyya. Bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī”ti.
请世尊说圣者之律中的无上修根,比丘们听闻世尊所说后,将会记持。”
mn152:3.7
Bhagavā etadavoca:
世尊这样说:
3 · 眼的修习
mn152:4.2
Idhānanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:4.3
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn152:4.4
‘uppannaṁ kho me idaṁ manāpaṁ, uppannaṁ amanāpaṁ, uppannaṁ manāpāmanāpaṁ.
mn152:4.6
Etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ—
而这是寂静的、胜妙的,即:
mn152:4.7
upekkhā’ti.
舍。”
mn152:4.8
Tassa taṁ uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati;
mn152:4.9
upekkhā saṇṭhāti.
舍则确立。
mn152:4.10
Seyyathāpi, ānanda, cakkhumā puriso ummīletvā vā nimīleyya, nimīletvā vā ummīleyya;
阿难,譬如有视力的人,能睁眼后闭眼,或闭眼后睁眼。
mn152:4.11
evameva kho, ānanda, yassa kassaci evaṁsīghaṁ evaṁtuvaṭaṁ evaṁappakasirena uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti—
mn152:4.12
ayaṁ vuccatānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā cakkhuviññeyyesu rūpesu.
阿难,这就称为对眼识所知的色,圣者之律中的无上修根。
“阿难,圣者修行规制中最好的感知能力训练是什么?
比丘在眼睛看见形色后,会生起喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。他清楚知道:“我生起了喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。这些反应由条件形成,比较粗重,依赖条件而生。相比之下,旁观而不偏著的状态是寂静、殊胜的。”
于是,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应止息了,旁观而不偏著的状态稳定下来。
阿难,就像视力正常的人,把睁着的眼睛闭上,或者把闭着的眼睛睁开。
同样,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应,也这样快速、轻易地止息,旁观而不偏著的状态稳定下来。阿难,这就是面对眼睛所见的形色时,圣者修行规制中最好的感知能力训练。
4 · 耳的修习
mn152:5.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:5.2
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn152:5.3
‘uppannaṁ kho me idaṁ manāpaṁ, uppannaṁ amanāpaṁ, uppannaṁ manāpāmanāpaṁ.
mn152:5.5
Etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ—
而这是寂静的、胜妙的,即:
mn152:5.6
upekkhā’ti.
舍。”
mn152:5.7
Tassa taṁ uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati;
mn152:5.8
upekkhā saṇṭhāti.
舍则确立。
mn152:5.9
Seyyathāpi, ānanda, balavā puriso appakasireneva accharaṁ pahareyya;
阿难,譬如强壮的人,能轻易地弹指。
mn152:5.10
evameva kho, ānanda, yassa kassaci evaṁsīghaṁ evaṁtuvaṭaṁ evaṁappakasirena uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti—
mn152:5.11
ayaṁ vuccatānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā sotaviññeyyesu saddesu.
阿难,这就称为对耳识所知的声,圣者之律中的无上修根。
还有,阿难,比丘在耳朵听见声音后,会生起喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。他清楚知道:“我生起了喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。这些反应由条件形成,比较粗重,依赖条件而生。相比之下,旁观而不偏著的状态是寂静、殊胜的。”
于是,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应止息了,旁观而不偏著的状态稳定下来。
阿难,就像一个强壮的人,轻松地打一个响指。
同样,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应,也这样快速、轻易地止息,旁观而不偏著的状态稳定下来。阿难,这就是面对耳朵所听的声音时,圣者修行规制中最好的感知能力训练。
5 · 鼻的修习
mn152:6.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhuno ghānena gandhaṁ ghāyitvā uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:6.2
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn152:6.3
‘uppannaṁ kho me idaṁ manāpaṁ, uppannaṁ amanāpaṁ, uppannaṁ manāpāmanāpaṁ.
mn152:6.5
Etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ—
而这是寂静的、胜妙的,即:
mn152:6.6
upekkhā’ti.
舍。”
mn152:6.7
Tassa taṁ uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati;
mn152:6.8
upekkhā saṇṭhāti.
舍则确立。
mn152:6.9
Seyyathāpi, ānanda, īsakampoṇe padumapalāse udakaphusitāni pavattanti, na saṇṭhanti;
阿难,譬如水滴落在微斜的莲叶上,滚落而不停留。
mn152:6.10
evameva kho, ānanda, yassa kassaci evaṁsīghaṁ evaṁtuvaṭaṁ evaṁappakasirena uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti—
mn152:6.11
ayaṁ vuccatānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā ghānaviññeyyesu gandhesu.
阿难,这就称为对鼻识所知的香,圣者之律中的无上修根。
还有,阿难,比丘在鼻子闻到气味后,会生起喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。他清楚知道:“我生起了喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。这些反应由条件形成,比较粗重,依赖条件而生。相比之下,旁观而不偏著的状态是寂静、殊胜的。”
于是,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应止息了,旁观而不偏著的状态稳定下来。
阿难,就像水滴落在稍稍倾斜的莲叶上,随即滚落,不停留在那里。
同样,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应,也这样快速、轻易地止息,旁观而不偏著的状态稳定下来。阿难,这就是面对鼻子所闻的气味时,圣者修行规制中最好的感知能力训练。
6 · 舌的修习
mn152:7.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhuno jivhāya rasaṁ sāyitvā uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:7.2
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn152:7.3
‘uppannaṁ kho me idaṁ manāpaṁ, uppannaṁ amanāpaṁ, uppannaṁ manāpāmanāpaṁ.
mn152:7.5
Etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ—
而这是寂静的、胜妙的,即:
mn152:7.6
upekkhā’ti.
舍。”
mn152:7.7
Tassa taṁ uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati;
mn152:7.8
upekkhā saṇṭhāti.
舍则确立。
mn152:7.9
Seyyathāpi, ānanda, balavā puriso jivhagge kheḷapiṇḍaṁ saṁyūhitvā appakasirena vameyya;
阿难,譬如强壮的人,能轻易地吐出聚在舌尖的唾液。
mn152:7.10
evameva kho, ānanda, yassa kassaci evaṁsīghaṁ evaṁtuvaṭaṁ evaṁappakasirena uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti—
mn152:7.11
ayaṁ vuccatānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā jivhāviññeyyesu rasesu.
阿难,这就称为对舌识所知的味,圣者之律中的无上修根。
还有,阿难,比丘在舌头尝到味道后,会生起喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。他清楚知道:“我生起了喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。这些反应由条件形成,比较粗重,依赖条件而生。相比之下,旁观而不偏著的状态是寂静、殊胜的。”
于是,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应止息了,旁观而不偏著的状态稳定下来。
阿难,就像一个强壮的人,轻易地把舌尖积聚的唾液吐出去。
同样,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应,也这样快速、轻易地止息,旁观而不偏著的状态稳定下来。阿难,这就是面对舌头所尝的味道时,圣者修行规制中最好的感知能力训练。
7 · 身的修习
mn152:8.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhuno kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:8.2
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn152:8.3
‘uppannaṁ kho me idaṁ manāpaṁ, uppannaṁ amanāpaṁ, uppannaṁ manāpāmanāpaṁ.
mn152:8.5
Etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ—
而这是寂静的、胜妙的,即:
mn152:8.6
upekkhā’ti.
舍。”
mn152:8.7
Tassa taṁ uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati;
mn152:8.8
upekkhā saṇṭhāti.
舍则确立。
mn152:8.9
Seyyathāpi, ānanda, balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya;
阿难,譬如强壮的人,能伸直弯曲的手臂,或弯曲伸直的手臂。
mn152:8.10
evameva kho, ānanda, yassa kassaci evaṁsīghaṁ evaṁtuvaṭaṁ evaṁappakasirena uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti—
mn152:8.11
ayaṁ vuccatānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā kāyaviññeyyesu phoṭṭhabbesu.
阿难,这就称为对身识所知的所触,圣者之律中的无上修根。
还有,阿难,比丘在身体接触事物后,会生起喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。他清楚知道:“我生起了喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。这些反应由条件形成,比较粗重,依赖条件而生。相比之下,旁观而不偏著的状态是寂静、殊胜的。”
于是,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应止息了,旁观而不偏著的状态稳定下来。
阿难,就像一个强壮的人,把弯曲的手臂伸直,或者把伸直的手臂弯回来。
同样,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应,也这样快速、轻易地止息,旁观而不偏著的状态稳定下来。阿难,这就是面对身体接触到的事物时,圣者修行规制中最好的感知能力训练。
8 · 意的修习
mn152:9.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhuno manasā dhammaṁ viññāya uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:9.2
So evaṁ pajānāti:
他这样了知:
mn152:9.3
‘uppannaṁ kho me idaṁ manāpaṁ, uppannaṁ amanāpaṁ, uppannaṁ manāpāmanāpaṁ.
mn152:9.5
Etaṁ santaṁ etaṁ paṇītaṁ yadidaṁ—
而这是寂静的、胜妙的,即:
mn152:9.6
upekkhā’ti.
舍。”
mn152:9.7
Tassa taṁ uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati;
mn152:9.8
upekkhā saṇṭhāti.
舍则确立。
mn152:9.9
Seyyathāpi, ānanda, balavā puriso divasaṁsantatte ayokaṭāhe dve vā tīṇi vā udakaphusitāni nipāteyya.
阿难,譬如强壮的人,把两三滴水滴在整日加热的铁锅上。
mn152:9.10
Dandho, ānanda, udakaphusitānaṁ nipāto, atha kho naṁ khippameva parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya;
阿难,水滴落下的速度还算慢;一落下,便迅速耗尽、消失。
mn152:9.11
evameva kho, ānanda, yassa kassaci evaṁsīghaṁ evaṁtuvaṭaṁ evaṁappakasirena uppannaṁ manāpaṁ uppannaṁ amanāpaṁ uppannaṁ manāpāmanāpaṁ nirujjhati, upekkhā saṇṭhāti—
mn152:9.12
ayaṁ vuccatānanda, ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā manoviññeyyesu dhammesu.
阿难,这就称为对意识所知的法,圣者之律中的无上修根。
还有,阿难,比丘在心中感知到某种现象后,会生起喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。他清楚知道:“我生起了喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应。这些反应由条件形成,比较粗重,依赖条件而生。相比之下,旁观而不偏著的状态是寂静、殊胜的。”
于是,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应止息了,旁观而不偏著的状态稳定下来。
阿难,就像一个强壮的人,把两三滴水滴在一口已经烧了一整天的铁锅上。水滴落下的速度还算慢;一落到锅上,就迅速蒸发干了。
同样,他生起的喜欢、不喜欢,或喜欢与不喜欢交杂的反应,也这样快速、轻易地止息,旁观而不偏著的状态稳定下来。阿难,这就是面对心中感知到的现象时,圣者修行规制中最好的感知能力训练。
阿难,这就是圣者修行规制中最好的感知能力训练。
9 · 仍在修学的人的表现
mn152:10.2
Idhānanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:10.3
So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jigucchati.
mn152:10.4
Sotena saddaṁ sutvā …pe…
以耳闻声后……〔底本中略〕
mn152:10.5
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
以鼻嗅香后……
mn152:10.6
jivhāya rasaṁ sāyitvā …
以舌尝味后……
mn152:10.7
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
以身触所触后……
mn152:10.8
manasā dhammaṁ viññāya uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:10.9
So tena uppannena manāpena uppannena amanāpena uppannena manāpāmanāpena aṭṭīyati harāyati jigucchati.
10 · 已经训练好感知能力的人:看见形色时
mn152:11-15.2
Idhānanda, bhikkhuno cakkhunā rūpaṁ disvā uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:11-15.3
So sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
mn152:11-15.4
Sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
mn152:11-15.5
Sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
mn152:11-15.6
Sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
11 · 已经训练好感知能力的人:其余五种经验
mn152:16.1
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhuno sotena saddaṁ sutvā …pe…
再者,阿难,比丘以耳闻声后……〔底本中略〕
mn152:16.2
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …
以鼻嗅香后……
mn152:16.3
jivhāya rasaṁ sāyitvā …
以舌尝味后……
mn152:16.4
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …
以身触所触后……
mn152:16.5
manasā dhammaṁ viññāya uppajjati manāpaṁ, uppajjati amanāpaṁ, uppajjati manāpāmanāpaṁ.
mn152:16.6
So sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
mn152:16.7
Sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
mn152:16.8
Sace ākaṅkhati: ‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyyan’ti, appaṭikūlasaññī tattha viharati.
mn152:16.9
Sace ākaṅkhati: ‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyyan’ti, paṭikūlasaññī tattha viharati.
mn152:16.10
Sace ākaṅkhati: ‘paṭikūlañca appaṭikūlañca tadubhayampi abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṁ sato sampajāno’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.
12 · 付诸修习
mn152:17.1
Iti kho, ānanda, desitā mayā ariyassa vinaye anuttarā indriyabhāvanā, desito sekho pāṭipado, desito ariyo bhāvitindriyo.
mn152:18.1
Yaṁ kho, ānanda, satthārā karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya, kataṁ vo taṁ mayā.
阿难,一位为弟子谋求利益、悲悯弟子的导师,出于悲悯所应做的,我已为你们做了。
mn152:18.2
Etāni, ānanda, rukkhamūlāni, etāni suññāgārāni, jhāyathānanda, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha. Ayaṁ vo amhākaṁ anusāsanī”ti.